Drie koningen 2021

Het feest drie koningen is één van de oudste feesten die ons land kent. Het feest is ontstaan in de vierde eeuw en stamt af van het Christendom. Oorspronkelijk werd dit feest gevierd om de verschijning van de zoon van God, Jezus, op aarde te vieren. Hierbij werd Jezus en alles wat belangrijk is geweest in het leven van Jezus, herdacht.
Onder andere: De geboorte van Jezus, het bezoek van de drie wijzen uit het oosten, overige belangrijke gebeurtenissen uit de jeugd van Jezus en de doop van Jezus die werd uitgevoerd door Johannes de Doper.

Er is in het begin nog een onduidelijkheid ontstaan over wanneer dit feest precies gevierd moest worden. De geboorte van Jezus werd op 25 december gevierd en niet in januari. Daarom is er uiteindelijk voor gekozen om de geboorte van Jezus op 25 december te blijven vieren en dat er op 6 januari de aanbidding van Jezus door de drie wijzen gevierd werd.

De drie koningen is tevens ook een internationale feestdag. Het wordt gevierd in veel voornamelijk Europese landen waarbij het Christendom door de geschiedenis een grote rol gespeeld heeft. Het wordt onder andere gevierd in: Andorra, Cyprus, Duitsland, Oostenrijk, Polen, Kroatië, Italië, Zweden, Finland, Zwitserland, Slowakije, Spanje en Griekenland.
Ook wordt drie koningen in landen buiten Europa gevierd. Denk hierbij aan landen zoals Argentinië, Chili, Brazilië, Australie, Libanon, Uruguay, Venuzuela, Puerto Rico, canada en Groenland.
Elk land heeft zijn eigen tradities en vieringen maar wat er altijd centraal zal staan is dat het gaat om de geboorte van Jezus en de aanbidding van de drie wijzen. De drie wijzen uit het oosten zijn de reden waarom dit feest gevierd wordt. Maar toch heet het feest drie koningen.

Van drie wijzen tot drie koningen

In de bijbel kun je lezen dat er drie wijzen uit het oosten het kerstkind kwamen bezoeken. Echter kun je het aantal wijzen niet terugvinden. In latere kerstverhalen is het aantal wijzen gespecificeerd naar het aantal drie. Dit is waarschijnlijk gebeurd omdat er drie geschenken werden aangeboden en ze het omschrijven als één geschenk per wijze. De geschenken die werden aangeboden voor de geboorte van Jezus waren mirre, wierook en goud.

In latere verhalen zijn de wijzen koningen genoemd. Dit heeft allemaal met verwijzingen uit de bijbel te maken. In Jesaja 60,3.6 staat er een gedeelte waarin verteld wordt over koningen die het volk beladen met goud, wierook en mirre. Van hieruit is de conclusie getrokken dat de wijzen wellicht drie koningen konden zijn en is het feest drie koningen genoemd. Dit is een ontwikkeling van de 18e eeuw. Tot de 18e eeuw werden de drie koningen nog wel de drie wijzen genoemd en in sommige volkeren zelfs de drie magiërs.

De viering van Drie Koningen vanaf de 4e eeuw

Drie koningen was vroeger een hele populaire feestdag en werd ook uitbundig gevierd. Het was een feestdag waar elk jaar weer naar werd uitgekeken. Tijdens dit feestdag stonden kinderen centraal. Kinderen kregen cadeautjes en lekkernijen. Ook was het, net zoals Pasen, een traditionele doopdag. Als je je kind op deze dag liet dopen dan werd er veel geluk, gezondheid en voorspoed voorspelt. Ook werd er krijt en water gezegend door de priester. Het gezegende water wordt ook wel wijwater genoemd. In de volksmond wordt dit ook wel driekoningenwater genoemd. Het wordt gezien als magisch en krachtig water wat in sommige landen ook wordt gezien als water dat kan genezen en helen. Het wordt in verschillende ceremonies gebruikt om zowel mensen en dieren te weren van duivelse invloeden en ziekten.

Met dit wijwater werden de huizen van de gelovigen gezegend en werd er voor het aankomende jaar veel voorspoed beloofd. Bij deze huiszegen werden de letters CMB op de deuren geschreven met het gezegende krijt. Hierdoor hoopt men dat al het kwaad op afstand gehouden kon worden en de geesten de gezegende huizen voorbij zouden gaan. Deze letters blijven tot minstens Pinksteren op de deuren staan.

De letters CMB staan voor een Latijnse zegenspreuk: Christus Mansionem Benedicat. Dit vertaalt zich naar Christus zegene dit huis. Ook verwijzen de letters naar de namen van de drie wijzen uit het oosten: Caspar, Melchior en Balthasar.

De drie wijzen waren de eerste ‘niet Joden’ die Jezus hebben bezocht. Vanaf de 4e eeuw tot nu worden deze letters door Christenen op de deuren geschreven met drie koningen. Het wordt geschreven in de volgende vorm: xx+C+M+B+yy. De xx staat voor de eerste twee cijfers van het jaartal en de yy staan voor de laatste twee cijfers van het jaartal. Voor dit jaar zal het er als volgt uitzien: 20+C+M+B+20. De plusjes in de geschreven vorm staan voor kruizen die in het Christendom een belangrijke rol spelen.

De viering van drie koningen in Nederland

Nederland is één van de landen waarbij drie koningen binnen de Christelijke en Rooms Katholieke gemeenschap nog groots wordt gevierd. De kinderen gaan langs de huizen en zingen liederen terwijl ze al wandelend met versieringen blijdschap over proberen te brengen. Vroeger was dit wel anders. Tussen de 7e en 17e eeuw werden er leden uit het koor ingezet om langs de huizen te gaan en liederen te zingen. Deze leden van het koor konden hierdoor beloond worden met geld en broden. Met het geld werd er eten en drinken voor de armen gekocht en het brood werd ook verdeeld onder de minder bedeelde. Vanaf de 17e eeuw werd dit meer een volksfeest en gingen de kinderen langs de deuren om liederen te zingen. Het vrijgevig zijn naar de armen toe is echter nooit veranderd. Tot op de dag van vandaag wordt er een maaltijd geserveerd op drie koningen in alle kerken voor de minder bedeelde.

De dag van vandaag gaan kinderen nog steeds langs de deuren met hun mooiste liederen. Ze hebben gekleurde lampionnen bij zich. Het meedragen van ‘vuur of licht’ is een eeuwen oude traditie. Vroeger droegen de koorknapen fakkels met zich mee om de boze geesten en slechte zielen te verjagen. Deze traditie is er ingebleven, echter wordt het nu als een decoratief iets ingezet en wordt het niet meer gezien als het wegjagen van de demonische geesten en gedaanten.
Ook krijgen de kinderen, net als de koorknapen vroeger, een beloning. Het is lichtelijk vergelijkbaar met halloween waarbij kinderen ook de deuren langsgaan met kostuums om snoepjes te krijgen. Nu is het ook de gewoonte om de kinderen snoepgoed of geld te geven.

Ook wordt dit feest thuis gevierd. Het wordt gevierd zoals we kerst vieren. Het gaat om saamhorigheid met de familie en vrienden, gezelligheid, veel eten en drinken en liederen zingen. Er worden speciale drie koningen gerechten gemaakt zoals Koningsbrood of koningstaart. Vaak wordt dit ook nog gedaan in de ruimte waar de kerstboom staat. Waar bij andere mensen de kerstboom er na kerst of op 1 januari uitgaat staat de boom bij mensen die drie koningen vieren er nog tot 6 januari. Na afloop van het diner wordt de boom symbolisch uit het huis verwijderd, word er CMB op de deurpost geschreven en gaat het nieuwe jaar officieel in.

Drie Koningen in andere landen

Drie Koningen wordt in elk land dat er aan mee doet bijna op de zelfde manier gevierd. Het kind staat centraal en krijgt presentjes en lekkernijen. De kinderen gaan zingend de deuren langs en worden beloond met snoep en geld. Toch zijn er per land ook net andere ceremonies of activiteiten die worden toegepast. In Spanje gaat het cadeau vaak samen met een ‘prank’ – het uithalen van een grapje om de kinderen te doen lachen. In Duitsland verzamelen de kinderen groente en fruit en doneren deze aan de armen (of organisaties zoals die vergelijkbaar zijn met de voedselbank) en in België worden er muntstukken verstopt in het koningsbrood of in de koningstaart en wie deze vindt is die dag koning of koningin.

Offerfeest 2020

Het Offerfeest is het belangrijkste feest op de Islamitische kalender. Het wordt in de hele wereld gevierd door Moslims. Andere namen voor het Offerfeest zijn Feest van Ibrahim, Slachtfeest, Schapenfeest of Eid al-Adha.

Wanneer is het Offerfeest?

De Islamitische feesten zijn volgens onze Westerse kalender elk jaar op een andere datum. Dit komt, omdat de Islamitische kalender een maankalender is en de Westerse kalender een zonnekalender. Ook telt het Islamitische jaar 354 dagen in plaats van 365 dagen. Het Offerfeest is elk jaar ongeveer tien dagen eerder dan het jaar daarvoor. Het vindt plaats in de maand Dhul-Hijjah. Dit is de laatste van de twaalf maanden van de Islamitische kalender. Het Offerfeest vindt plaats op de tiende dag van die maand. Over de precieze datum is elk jaar discussie. De methode om het begin van elke maanmaand vast te stellen verschilt. Dit gebeurt door het waarnemen van de maansikkel met het blote oog. Hier is iedereen het over eens, maar het gaat om de vraag of Moslims over de hele wereld zelf deze maan moeten kunnen zien of dat het gaat om de eerste waarneming van de nieuwe maan ergens op de wereld.

Wat is het Offerfeest?

Het Offerfeest is één van de twee eid-feesten in de Islam. Eid is Arabisch en betekent ‘een dag die vaak terugkomt’. Het Suikerfeest is het eerste Eid-feest in het jaar. Dit wordt het kleine feest genoemd. Het kondigt het einde van de Ramadan aan, de vastenmaand. Ongeveer tien weken na het Suikerfeest is het Offerfeest, het grote feest. Het Offerfeest kent zijn oorsprong in de Koran. Het verhaal komt ook voor in de Christelijke Bijbel en de Joodse Thora. De profeet Ibrahim, of Abraham in de Bijbel, werd in een droom gevraagd om Ismaël, zijn zoon, te offeren aan Allah. Zo kon Ibrahim laten zien dat hij gelovig en trouw was. Op het moment, dat Ibrahim zijn zoon wilde doodsteken, verscheen er een engel die zei dat hij in plaats van Ismaël een schaap mocht offeren. Jaarlijks slachten Moslims nu tijdens het Offerfeest een dier en offeren dit om het offer van Ibrahim te herdenken.

Religieuze gewoonten

Het Offerfeest kent verschillende religieuze gewoonten. Voorafgaand aan het Offerfeest vindt de Hadj plaats en bij het Offerfeest zelf wordt een dier geofferd.

Hadj

Als je Moslim bent, moet je één keer in je leven op bedevaart naar Mekka. Deze bedevaart heet de Hadj. De tocht duurt vijf dagen en eindigt op de eerste dag van het Offerfeest. Het is een hoogtepunt in het leven van elke Moslim. Voordat bedevaartgangers vertrekken zijn er bijeenkomsten in de eigen moskee en wordt er uitgebreid afscheid van hen genomen onder muzikale begeleiding. Jaarlijks bezoeken miljoenen pelgrims Mekka. Binnen de Islam is de Hadj één van de vijf zuilen of verplichtingen van de Islam. Alleen als je ziek bent of geen geld hebt, hoef je niet op bedevaart. De bedevaart brengt Moslims van over de hele wereld samen, hun zonden worden gereinigd en het brengt ze dichter bij Allah. De pelgrims dragen witte kleding, de Ihram. Dit staat symbool voor gelijkheid en bescheidenheid. Rituelen die tijdens de Hadj plaatsvinden zijn ondermeer een spirituele wassing en een rituele steniging van de duivel. Als afsluiting van de bedevaart lopen de pelgrims in Mekka zeven keer om de Ka’aba, het heilige gebouw van de Moslims. In dit gebouw ligt een heilige steen die daar door de profeet Mohammed zou zijn neergelegd.

Bezoek aan de moskee

Op de eerste dag van het drie dagen durende Offerfeest wordt in de moskee gestart met een extra gezamenlijk gebed. Daarna houdt de imam een preek. Vervolgens worden de offerdieren geslacht.

Brengen van een offer

Kamelen, schapen, geiten of koeien zijn de dieren die geofferd mogen worden. Er zijn strikte regels voor het slachten. Degene die het dier slacht, moet tijdens het slachten in de richting van Mekka staan. Dit is ook de richting waarin Moslims bidden. Het dier moet snel gedood worden door het doorsnijden van de keel. Ook moet de naam van Allah genoemd worden bij het slachten. Het vlees wordt vervolgens in drie stukken verdeeld. Een derde deel is voor de familie, een derde deel voor vrienden, buren of bezoek en het laatste deel voor de armen. Het Offerfeest is ook een dag waarop bezoeken worden afgelegd om de offers uit te delen. Met het schenken van het vlees wordt baraka geschonken, de zegening van Allah. Op sommige plekken wordt gedacht, dat het aanraken van de huid van het geofferde dier zieken geneest.
In veel Islamitische landen worden schapen of koeien op straat geslacht en is de hele gemeenschap rondom de moskee de hele dag bezig met het slachten en het verdelen van het vlees. In niet-Islamitische landen laten mensen een dier slachten. Ook is het mogelijk om geld over te maken aan een stichting die aan mensen in arme landen vlees geeft. Het geld dat wordt overgemaakt, moet gelijk zijn aan de prijs van het dier dat geofferd wordt in het land waar het geld naar toe gaat. In Nederland zijn er strenge regels voor onverdoofd, of onbedwelmd slachten. In principe mag dit niet, maar als dit gebeurt vanuit Joodse of Islamitische overwegingen geldt hier een uitzondering op. Dit rituele slachten mag alleen in erkende slachthuizen en er moet een dierenarts bij aanwezig zijn. Als het dier na veertig seconden nog bij kennis is, moet het wel verdoofd worden.

Erkende feestdag

Het Offerfeest is in Islamitische landen een erkende feestdag. Scholen en bedrijven zijn dan dicht. In Nederland is het Offerfeest geen erkende feestdag. Wel nemen veel Moslims, als dit mogelijk is, een dag vrij en vragen ze toestemming voor een vrije dag voor hun schoolgaande kinderen. Iedereen kleedt zich mooi aan en gaat bij elkaar op bezoek. Het is naast een religieuze dag een dag van samenzijn en samen eten. Als men zelf een dier geofferd heeft, wordt een deel van dit vlees ook opgegeten tijdens het Offerfeest.

Suikerfeest 2020

Het Suikerfeest is een islamitisch feest en kan niet los gezien worden van de vastenmaand ramadan. Met het Suikerfeest vieren de moslims namelijk dat de ramadan weer voorbij is. Tijdens de ramadan mogen gelovige moslims een maand lang niet drinken of eten. Dit moet je overigens zeer letterlijk nemen. Zelfs wat water drinken of op een kauwgum kauwen is niet toegestaan. Ook mogen zij niet roken, kwaadspreken, liegen of geslachtsgemeenschap hebben. Deze leefregels gelden tussen zonsopgang en zonsondergang. Voor de zon opkomt mag er dus wel gegeten worden en daarna pas weer als de zon onder is. In Nederland zijn dat in de zomer dan hele lange dagen zonder eten of drinken, het komt neer op ongeveer zestien tot achttien uur per dag.

Waarom vasten moslims?

Door dertig dagen te vasten willen gelovige moslims Allah danken en hun lichaam en ziel zuiveren. Zelfdiscipline, bezinning en tolerantie zijn cruciale punten tijdens de vastenmaand. Moslims voelen zich dan ook verbonden met de hongerige en arme mensen op de wereld. Het vasten is één van de vijf zuilen van de islam en wordt voorgeschreven door de Koran, het heilige boek van de islam. Wereldwijd doen, per jaar, anderhalf miljard mensen mee aan de ramadan. Zwangere vrouwen, hele jonge kinderen of zieken zijn niet verplicht om te vasten. Vaak doen kinderen vanaf ongeveer twaalf jaar wel mee, al is het in het begin maar een paar dagen. Na afloop is het uiteraard feest voor iedereen. Binnen de islam is het Suikerfeest één van de belangrijkste en vrolijkste feesten van het jaar.

Arabische naam van het Suikerfeest: Eid-al-Fitr

De oorspronkelijke en officiële Arabische naam van het Suikerfeest is Eid-al-Fitr. De letterlijke betekenis is: ´het feest van het verbreken van het vasten´. Belangrijke elementen zijn het ochtendgebed in de moskee en het ontbijt met de hele familie. Saamhorigheid staat centraal. Het is feest en dat moet gevierd worden. Familieleden en buren zoeken elkaar op en ook vrienden worden met een bezoekje vereerd. In gezamenlijke kring wordt het einde van het vasten gevierd door uitgebreid te eten en te drinken. Naast alle feestelijke gerechten staan er uiteraard vele en heerlijke mierzoete hapjes op de tafels. Denk hierbij bijvoorbeeld aan baklava, een bekende zoetigheid van noten, filodeeg en siroop of honing. Of Turks fruit, een veelkleurige zoete lekkernij van fruit, suiker, kokos, honing, nootjes en gelei. Overal zitten of lopen vrouwen die hun handen versierd hebben met henna, een rode kleurstof. De rode handversiering staat symbool voor geluk en voorspoed. Veel moslims vieren het Suikerfeest gedurende drie hele dagen, al is de eerste dag uiteraard het belangrijkst. Het schijnt dat het Suikerfeest officieel uit één dag bestaat. Nederlandse moslims die het Suikerfeest in Nederland willen vieren, kunnen er vaak wel een dag voor vrij vragen bij de meeste werkgevers en scholen. Aangezien het Suikerfeest of Eid-al-Fitr officieel maar één dag duurt, wordt dit Suikerfeest ook wel omschreven als ´het kleine feest´. Een andere islamitische feestdag Eid al-Adha duurt officieel drie dagen en krijgt de benaming ´het grote feest´. Eid al-Adha is het islamitische Offerfeest (of Slachtfeest) en hangt samen met een andere zuil van de islam: de bedevaart.

Waarom heeft het Suikerfeest een Nederlandse naam?

Waarom heeft dit islamitische feest zo´n Hollandse naam? Waarschijnlijk komt de Nederlandse vertaling uit het Turks. De Turkse naam voor het Suikerfeest luidt: Şeker Bayrami. De betekenis van Şeker is suiker en de betekenis van Bayrami is feest. Binnen de Turkse gemeenschap in Nederland wordt het woord Suikerfeest algemeen gebruikt en geaccepteerd. Ook in België wordt gesproken over het Suikerfeest. Niet alle moslims zijn het hiermee eens, omdat het feest zoveel méér inhoudt dan alleen het nuttigen van zoete lekkernijen. De Marokkaanse gemeenschap geeft de voorkeur aan de Arabische benaming voor dit feest: Eid-al-Fitr.

Wanneer vindt het Suikerfeest plaats?

De tiende maand van de islamitische kalender heeft de naam Sjawwal gekregen. Ramadan vindt plaats in de negende maand. Het Suikerfeest of Eid-al-Fitr wordt gevierd op de eerste dag van Sjawwal, ofwel de eerste dag van de tiende maand. Mensen doen hun schone en allermooiste kleding aan, zorgen dat ze prettig ruiken, komen samen en geven elkaar allerlei cadeautjes. Ook de armere mensen ontvangen eten, cadeautjes en kleren. Zich ontfermen over de armen wordt gezien als een plicht voor de rijkere mensen.

Tradities en gebruiken

Onderlinge verbinding, goed zijn voor de ander en saamhorigheid zijn belangrijk. De kernspreuk van dit Suikerfeest is niet voor niets ´zoet eten, zoet praten´. Eventuele onderlinge ruzies en vervelende oude conflicten worden namelijk goed uitgesproken en/of vergeven. Er wordt veel gelezen uit de Koran, het heilige boek van de islam. Overleden dierbaren worden bezocht op de begraafplaats. De specifieke tradities en gebruiken die samengaan met de viering van dit feest hangen af van het land en zelfs van de regio. In sommige islamitische landen zijn er hier en daar snoepkramen te vinden op straat. Vaak is er zelfs een kermis aanwezig ter verhoging van alle feestvreugde.

Turken en Marokkanen

Nederland kent twee grote groepen moslims. Turken en Marokkanen starten de viering van het Suikerfeest niet gelijktijdig, maar waarom eigenlijk niet? Marokkaanse Nederlanders gaan uit van de zichtbaarheid van de maansikkel. Pas als in Saoedi-Arabië de maansikkel aan de hemel verschijnt, kan Eid-al-Fitr beginnen. Sommige Marokkanen geven echter de voorkeur aan een verschijning in Marokko. Zodra de maansikkel zichtbaar is in Marokko, kan het vasten stoppen en het feest beginnen. Wanneer begint het Suikerfeest voor de Turken? De Turkse gemeenschap gaat uit van astronomische berekeningen. In tegenstelling tot de Marokkanen weten de Turken al ruim van tevoren wanneer het Suikerfeest zal gaan plaatsvinden. Dit kan voordelig zijn. Denk bijvoorbeeld aan het tijdig aanvragen van een vrije dag.

Islamitische maankalender

Onze gregoriaanse kalender is een zonnekalender en telt 365 dagen. Dit in tegenstelling tot de islamitische maankalender die minder lang duurt, namelijk 354 of 355 dagen. Dit komt omdat de islamitische kalender twaalf maanden telt die slechts 29 of 30 dagen duren, afhankelijk van de draaiing van de maan om de aarde. Welke concrete consequentie heeft dit voor de viering van het Suikerfeest? In de praktijk betekent het dat het Suikerfeest ieder jaar tien of elf dagen eerder komt te vallen dan het voorafgaande jaar. In dit geval is het (van tevoren) niet precies duidelijk wanneer het Suikerfeest gevierd zal worden. Zoals eerder gezegd zijn er vele moslims die eerst een jonge maansikkel aan de hemel willen zien verschijnen. Dat is voor hun hét definitieve teken dat de ramadan echt voorbij is.

Eid Mubarak

Tijdens het Suikerfeest wensen moslims elkaar een Gezegend Feest door Eid Mubarak te zeggen. Met Eid worden de feestelijkheden zelf bedoeld en Mubarak betekent gezegend. Wel leuk om te weten dat ze elkaar tijdens de vastenmaand begroeten met Ramadan Mubarak, ofwel een Gezegend Ramadan.

Aankomend Suikerfeest: 24 mei 2020

Het aankomende Suikerfeest zal vermoedelijk plaatsvinden op 24 mei 2020. De datum is een geschatte datum met behulp van de Umm al-Qura kalender van Saoedi-Arabië. De exacte datum kan wat afwijken omdat de waarneming van de sikkel van de nieuwe maan een cruciaal startsein is voor vele gelovige moslims.

Aswoensdag 2020

Aswoensdag is de dag waarop de Vastentijd begint. De Vastentijd is de periode van 40 dagen die voorafgaat aan Pasen. Het getal 40 staat symbool voor het aantal dagen dat Jezus in de woestijn in volledige afzondering doorbracht.

Vastenavond als afsluiter van een uitbundige periode

De avond voor Aswoensdag wordt Vastenavond genoemd. Met Vastenavond, in bepaalde regionen beter bekend als vette dinsdag, sluit de katholieke gemeenschap de carnavalsperiode als periode van uitbundigheid af en maakt men zich klaar voor de Vasten.

De start van de vastenperiode

Het kerkelijk wetboek bepaalde in 1983 dat Aswoensdag, net zoals Goede Vrijdag, als een verplichte vastendag geldt voor alle Rooms-katholieke gelovigen in de leeftijdscategorie van 18 tot 60 jaar. Elke gedoopte binnen die categorie moet zich op Aswoensdag beperken tot één volwaardige maaltijd. Ook mag er op deze dag geen vlees worden gegeten. Vroeger mocht er gedurende de volledige vastenperiode geen vlees of eieren worden gegeten. Tegenwoordig worden slechts Aswoensdag en Goede Vrijdag als verplichte vastendagen gezien.
Nochtans wordt vanuit de hogere bestuursorganen van de Rooms-katholieke kerk het aanhouden van vasten en boetedoening gedurende de volgende veertig dagen tot Pasen sterk gestimuleerd. In de toepassingsbesluiten van de Nederlandse Bisschoppen die werden genomen bij de Codex luris Canonici in 1989, werd een decreet over de vasten en boetedoening opgenomen. Hieruit kunnen we het volgende citeren: “Wij bepalen dat Aswoensdag en Goede vrijdag dagen van verplichte vasten en onthouding in spijs en drank zijn en dat verder het bepalen van de wijze van de beoefening van boete en onthouding aan het eigen geweten en initiatief van de gelovigen wordt overgelaten.”

De liturgie: het askruisje

Rooms-katholieken en ook bepaalde protestanten krijgen tijdens de viering op Aswoensdag een askruisje. De priester maakt met as een kruisje op het voorhoofd van de gelovige. Dit kruisje staat symbool voor het eindig zijn van ons bestaan hier op aarde en wijst ons op de vergankelijkheid van het leven. De kruisiging van Jezus ligt aan de basis van de krachtige symboliek van het kruis.

Binnen sommige geloofsgemeenschappen, zijnde de Oosters-Orthodoxe christengemeenschap en ook bij de leden van de Roomsch-Katholieke Kerk der Oud-Bisschoppelijke Cleresie (of de Oud-Katholieke Kerken), strooit de priester as over het hoofd van de gelovigen.

De assen die gebruikt worden voor het strooien of tekenen van het kruisje, zijn de resten van palmtakjes die worden verbrand. Deze palmtakjes werden gebruikt tijdens de rituele viering van Palmzondag in het jaar voorafgaand aan Aswoensdag. De priester verbrandt de palmtakjes net voor de eucharistieviering begint. Tijdens de viering worden ze gezegend na de homilie, waarbij de priester de wens uitspreekt dat elk aanwezige gelovige met een zuiver hart het paasmysterie kan vieren. De assen worden tenslotte nog met wijwater besprenkelt.

Bij het tekenen van het askruisje of het strooien van as over het hoofd spreekt de priester volgende woorden uit: “Gedenk, mens, dat je stof bent en tot stof zal wederkeren.” Deze zin is de vertaling van het Latijnse “Memento, homo, quod pulvis es, et in pulverem revertis.” God sprak deze woorden over het mensdom uit na de grote zondeval. De tekst is terug te vinden in het boek Genesis 3:19. Een priester kan ook volgende woorden gebruiken bij het geven van een askruisje: “Bekeer u en geloof in het Evangelie.” Deze zin is gebaseerd op de tekst van Marcus 1:15 waarbij Jezus tijdens het prediken in Galilea aan het begin van zijn openbaar leven diezelfde woorden uitspreekt.

De diepere symboliek van as

Het gebruik van assen als symbool voor boetedoening en zonde dateert al uit de vroege middeleeuwen. Wanneer zondaars toen tot een officiële boetedoening waren veroordeeld, werden bij de mannen assen gestrooid over het volledige hoofd. Zondaressen kregen enkel as over het voorhoofd gestrooid of kregen een assenkruisje op het voorhoofd. Hiermee werd het begin van hun boetetijd aangekondigd. Boetelingen mochten vanaf de bestrooiing met assen en het dragen van het boetekleed wel nog binnen in de kerk, maar ze mochten enkel nog achteraan zitten. Bovendien waren ze verplicht om na het lezen uit het evangelie, de dienst verlaten.
Ook in de Bijbel komt het gebruiken van as bij boetedoening voor. Boetelingen bestrooien zichzelf met as, als teken van berouw. Er wordt beschreven dat wie boete deed, voor een bepaalde tijd enkel een boetekleed in de vorm van een zak droeg. Het spreekwoord ‘in zak en as zitten’ zou van dit gebruik afgeleid zijn.

Het bestrooien met as werd in eerste instantie enkel toegepast bij veroordeelde zondaars, maar evolueerde later tot een ritueel die bij elke gelovige werd toegepast. Men geloofde namelijk dat elk mens wel eens zondigt, tegenover God of tegenover zijn naasten. Paus Gregorius de Grote, die als kerkvorst regeerde van 590 tot 604, was de eerste die de term ‘Aswoensdag’ gebruikte om het begin van de vastenperiode aan te kondigen. In 1091 droeg paus Urbanus II elke kerk op om dit ritueel te gaan toepassen. Het was nog wachten tot de twaalfde eeuw op de regel die door Rome werd uitgevaardigd, om de palmtakjes die werden gewijd in de paasviering te verbranden en deze assen te gebruiken op Aswoensdag.

Naast de symboliek van de boetedoening staan de assen ook symbool voor vruchtbaarheid en nieuw leven. Landbouwers weten als geen ander dat een stuk braakliggend land laten afbranden er voor zorgt dat de grond terug vruchtbaar wordt en dat er zo plaats vrijgemaakt wordt voor het telen van nieuwe gewassen. Tegelijk hebben assen ook een reinigende kracht. In vroegere tijden gebruikten huisvrouwen zelfs as om er de was mee te doen.

Op Aswoensdag wil men dus eerst nadenken over de dood en stilstaan bij de vergankelijkheid van het leven. We bezinnen ons over onze zonden en tonen berouw. Daarna kijken we vooruit dankzij de reinigende kracht van de assen en hebben we aandacht voor de nieuwe kansen die het leven ons biedt. De aankomende veertigdagentijd is een periode waarin gelovigen zich hierover kunnen bezinnen. De gemeenschap van christenen zoekt hiervoor inspiratie in de Bijbel.

Aswoensdag en bijzondere gebruiken in bepaalde regio’s

Het is al sinds jaar en dag een traditie in de streek van Antwerpen om op Aswoensdag pruimentaart te eten. In het werk van auteur Felix Timmermans kunnen we immers het lezen dat er op Aswoensdag ‘na het noenmaal zwarte vlaai met gedroogde pruimenmoes’ op het menu stond. In onze moderne tijden staat pruimenvlaai bekend als een ware delicatesse en is het een meer dan gewaardeerd streekproduct. Maar indertijd was pruimentaart iets voor de armen. Vandaar waarschijnlijk dat er tijdens de vastenperiode pruimentaart werd gegeten: eenvoudige kost als teken van soberheid.

Een ander gebruik dat zich in Nederland voordoet, is het haringhappen. Met deze traditionele lekkere hap wil men de carnavalsperiode afsluiten en het officiële begin van de veertig dagen van soberheid inluiden. Op Aswoensdag eet men traditioneel geen vlees. Een haring uit het vuistje zag men als een waardig alternatief.

Blue Monday 2021

De maandag van de laatste volle week van januari, ook wel Blue Monday genoemd, wordt gezien als de depressiefste dag van het jaar. Maar waar komt dit fenomeen vandaan?

Geschiedenis Blue Monday

De Britse psycholoog genaamd Cliff Arnall kwam tien jaar geleden met een formule die volgens hem op de wetenschap is gebaseerd. Dit is de formule voor Blue Monday: de maandag van de laatste volle week van januari. Volgens Arnall zijn mensen op deze dag om verscheidene redenen verdrietig gestemd. Dit komt vooral doordat de feestdagen weer voorbij zijn. Feestdagen kosten altijd veel geld en men heeft het volgende salaris nog niet binnen gekregen. Ook voelt men zich schuldig over de grote hoeveelheid die zij hebben gegeten en gedronken, de goede voornemens van velen zijn alweer aan de kant gezet en het dagelijkse leven gaat weer echt van start. Daarnaast zit het weer ook niet echt mee. Het is koud en de dagen donker. Dat het een maandag is, speelt ook een grote rol. Het weekend is nog ver weg en een saaie werkweek is pas net begonnen.

Een depressie kent vele diverse ontstaansfactoren. Het is niet mogelijk om met maar een paar factoren een dag in het jaar uit te kiezen die de depressiefste dag zou moeten zijn. Dit vergt onderzoek dat is afgenomen onder duizenden mensen. Depressies komen het vaakst voor in de winter. Deze worden ook wel de zogenaamde winterdepressies genoemd. De winterdepressie ontstaat als gevolg van een gebrek aan zonlicht. Hoe verder je je van de evenaar bevindt, hoe vaker winterdepressies voorkomen. In de donkere maanden gaat men vaker meer eten en slapen. Dit leidt tot een toename van je lichaamsgewicht. De toename van het gewicht kan aanleiding zijn tot depressieve gevoelens, of kan van negatieve invloed zijn op je humeur. Het is dus waarschijnlijk dat aan het eind van januari er meer mensen zijn die slecht in hun vel zitten en dat er dus rond deze tijd de meeste depressies voorkomen. Er kan echter geen specifieke dag gekozen worden die moet worden bestempeld als de depressiefste dag van het jaar.

Kritiek formule Arnall

De Britse psycholoog Cliff Arnall heeft veel kritiek gekregen op zijn formule, omdat deze niet wetenschappelijk onderbouwd is. Ook wordt er gezegd dat hij niet de eerste is geweest die deze formule heeft bedacht. Het zou namelijk een al eerder bedachte marketing truc zijn geweest.

Marketing

Veel bedrijven grijpen Blue Monday aan als de dag om allerlei dingen aan te bieden met korting om je zo weer op te beuren. Dat dit gebeurt is niet zo gek. Blue Monday is namelijk bedacht in samenwerking met een vliegtuigmaatschappij, Sky Travel. Deze vliegtuigmaatschappij heeft Blue Monday bedacht omdat men eerder geneigd is om een reis te boeken op de depressiefste dag van het jaar. Blue Monday is dus eigenlijk ontstaan als publiciteitsstunt. Er wordt echter weer elk jaar veel aandacht aan Blue Monday gegeven door de media. Er zijn namelijk elk jaar weer veel mensen die kampen met depressieve gevoelens. In Nederland kampen volgens het Trimbos Instituut jaarlijks zo’n 797.000 mensen met een depressie. Deze depressieve gevoelens kun je voorkomen door voldoende te bewegen, door veel buiten te zijn, door om te gaan met mensen die positief in het leven staan en dit ook uitstralen en door momenten van ontspanning in te plannen.

Verborgen gezondheidsprobleem

De depressie is in deze tijd één van de grootst verborgen gezondheidsproblemen. In Nederland krijgt één op de vijf mensen echter te maken met een depressie in zijn leven. Dat is een groot aantal. In Nederland rust een heus taboe op depressies. Het is van belang dat de schaamte die rust op depressies wordt doorbroken. Als dit gebeurt, kunnen de mensen met een depressie veel beter gesteund worden. Het belangrijkste bij een depressie is namelijk praten. Vooral het praten met dierbaren geeft naast het praten met professionals veel lucht en ruimte. Praten is dus een belangrijke aanvulling op de professionele hulpverlening. Door Blue Monday komt er meer aandacht voor depressies. Blue Monday is dus niet alleen een marketing truc: het zet depressies in het licht.

Orange Monday

De tegenhanger van Blue Monday wordt ook wel Orange Monday genoemd. Deze dag staat juist voor een positieve levenswijze. Initiatiefnemer van de Orange Monday is Martin Jan Melinga. Hij is gespecialiseerd op het gebied van bipolaire stoornissen. Het doel van Melinga is het verbeteren van de huidige geestelijke gezondheidszorg. Hij wil bereiken dat men psychische stoornissen positiever gaat benaderen.

Tips hoe je gelukkig wordt en blijft

Besteed je geld goed. Kun je het jezelf permitteren om tijd te kopen? Doe dit dan. Dit kun je bijvoorbeeld doen door een schoonmaakhulp in te huren. Dit zal je al gauw een aantal uur schelen per week en hier zal je achteraf geen spijt van hebben. Ook zijn ervaringen belangrijker dan spullen. Van alleen maar veel spullen hebben word je niet gelukkig. Door spullen of geld te doneren aan mensen die het nodig hebben, word je zelf ook gelukkiger.

Ga goed om met je social media en je e-mail. Check je social media niet te vaak op een dag. Social media geeft steeds meer een vertekent beeld van de realiteit en dit wekt alleen maar depressieve gevoelens op. Door weinig gebruik te maken van social media creëer je rust in je hoofd. Je e-mails kun je het beste meteen beantwoorden of gelijk weggooien. Zo blijf je niet nadenken over die ene e-mail.

Doe dingen die je met anderen kunt delen, zoals met familie. Als je bijvoorbeeld met hun een concert bezoekt waar veel mensen aanwezig zijn, word je gelukkiger.
Stel één of twee doelen voor jezelf. Het maakt niet uit of je deze doelen ook daadwerkelijk bereikt, maar het gaan om de stappen die je zelf maakt. Door onze hectische levens van tegenwoordig worden we vaak afgeleid. Daarom is het belangrijk om je te focussen op de dingen die jij echt belangrijk vindt.

Door elke dag een aantal dingen op te schrijven die goed zijn gegaan die dag of leuk waren, blijf je positief gestemd en zorg je er niet voor dat je negatief gaat denken.

Dodenherdenking 2020

De Nederlandse dodenherdenking vindt jaarlijks plaats op 4 mei. Dodenherdenking is in tegenstelling tot Bevrijdingsdag of Koningsdag geen officiële nationale feestdag, maar wel een herdenkingsdag. Er kunnen tijdens deze dag activiteiten plaatsvinden ter gelegenheid van dodenherdenking, maar gebruikelijk is dat het officiële herdenkingsmoment om 20:00 uur plaatsvindt in het gehele land en bij diverse bijeenkomsten.

Wie worden tijdens dodenherdenking herdacht?

Door de jaren heen is dodenherdenking een gevoelig en controversieel onderwerp geweest. Dit is het vandaag de dag nog steeds. Vooral over de vraag wie er nu herdacht moet worden is altijd een onderwerp van discussie. Daarom is dodenherdenking ook voortdurend aan verandering onderhevig. Vlak na de Tweede Wereldoorlog was hier geen discussie over en was het duidelijk. Alle Nederlandse slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog werden op 4 mei herdacht. In latere jaren is de definitie wie er herdacht worden voortdurend aan wijzigingen onderhevig geweest. Tegenwoordig geldt volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei dat alle burgers en militairen die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar dan ook ter wereld, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties zijn vermoord en omgekomen worden herdacht. Ook alle Nederlandse slachtoffers van vredesmissies en VN operaties worden herdacht en ook de Nederlandse slachtoffers die zijn gevallen tijdens de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië.

Definitieve vaststelling datum dodenherdenking

Omdat 4 mei ook wel eens op een zondag valt, werd dodenherdenking in het verleden ook wel eens op 3 mei gehouden. In 1968 heeft de regering definitief vastgesteld dat dodenherdenking altijd plaats zal vinden op 4 mei, ongeacht welke dag het van de week is. Er wordt dus als zodanig geen rekening meer mee gehouden dat voor sommige religieuze organisaties de zondag als een rustdag wordt gezien. Dit is ook de lijn die het Nationaal Comité 4 en 5 mei volgt.

Het ontstaan van dodenherdenking

Het ontstaan van dodenherdenking is niet iedereen bekend. Het is namelijk geen overheidsinitiatief geweest, maar een particulier initiatief. Een oud-ambtenaar en verzetsstrijder uit Den Haag, Jan Drop staat aan de wieg van dodenherdenking. Na de oorlog wilde hij zijn gevallen kameraden herdenken en richtte hiervoor de ‘Commissie Nationale Herdenking 1940-1945’ op. Er namen drie leden plaats in de commissie, hijzelf, zijn vrouw Gerarda en een vriend van hem. Nog geen jaar na de oorlog in 1946, stuurde hij alle Burgemeesters van Nederland een circulaire. Hierin waren uitleg, praktische informatie en regels opgenomen hoe een burgemeester dodenherdenking in zijn gemeente kon houden. Ook noemde hij de datum: 4 mei. Hij ondertekende de brief met de afzender Commissie Nationale Herdenking 1940-1945. Veel Burgemeester dachten dat dit een overheidscommissie was en waren ook erg enthousiast. De oorlog was nog niet zo lang afgelopen en er bestond veel behoefte aan herdenken. Op 4 mei 1946 werden er dan ook in veel Nederlandse gemeentes een dodenherdenking gehouden. Ook Jan Drop organiseerde in zijn gemeente Den Haag een dodenherdenking. Dit deed hij door een stille tocht te organiseren van het Oranjehotel in Scheveningen naar de Waalsdorpervlakte. Het was de weg waar in de oorlog 200 verzetsstrijders over gelopen hadden, op weg naar hun executie op de Waalsdorpervlakte. Er deden 30.000 mensen mee en het was een herdenking zonder toespraken, er werden enkel bloemen gelegd. Het initiatief van Jan Drop vond vervolgens in heel Nederland navolging in de jaren die volgden en er ontstonden ook lokaal allerlei herdenkingscomités.

Herdenking op de Dam te Amsterdam

De Dam in Amsterdam wordt tegenwoordig als centrale plek gezien voor de nationale herdenking. Toch is de Dam niet altijd het centrale middelpunt geweest. Wel werd er vier dagen na de bevrijding, op 9 mei 1945 een eerste dodenherdenking gehouden met één minuut stilte. In de daaropvolgende jaren vond de officiële dodenherdenking in het bijzijn van de koningin plaats in de Ridderzaal in Den Haag. In 1947 werd een begin gemaakt met de bouw van een monument op de Dam. Eerst werd er een tijdelijk monument gevestigd, een muur met daarin 11 urnen met aarde van executieplaatsen uit elk van de toen nog 11 provincies. In 1950 werd er nog een Indische urn bijgezet. In 1956 werd het huidig bekende monument op de Dam onthult en vanaf 1961 werd hier officieel op 4 mei dodenherdenking gehouden. Verrassend genoeg had dodenherdenking nog niet de status dat het nu heeft. Op 4 mei ’s ochtends reed de auto van het koninklijk paar voor het monument, waarna de koningin een krans legde, een minuut stilte hield en na het Wilhelmus was het koningspaar weer vertrokken. In latere jaren werd het tijdstip gewijzigd naar 16:00 uur. Pas in 1987, toen het Nationaal Comité 4 en 5 mei werd opgericht, werd dodenherdenking drastisch gewijzigd en werd besloten dat de herdenking op de Dam de centrale herdenkingslocatie moest worden. Vanaf 1988 wordt deze herdenking dan ook live op de Nederlandse televisiezenders uitgezonden. Ook het tijdstip werd verplaatst. Vanaf toen is het om 20:00 uur twee minuten stil, waar het eerst nog één minuut stilte was.

Programma herdenking op de Dam te Amsterdam

De nationale herdenking op de Dam begint met een herdenkingsbijeenkomst om 19:00 in de Nieuwe Kerk met de aanwezigheid van het koningspaar. Om 19:50 loopt het koningspaar vanaf het Paleis op de Dam naar het monument. Hier wordt een korte bijdrage gehouden en het koningspaar legt een krans namens alle burgers van het Koninkrijk der Nederlanden. Het signaal taptoe wordt gespeeld, waarna om 20:00 uur de klok van de Nieuwe Kerk klinkt. Het is dan twee minuten stil. De twee minuten stilte eindigt met het spelen van twee coupletten van het Wilhelmus. Van de aanwezigen wordt verwacht het eerste en het zesde couplet van het Wilhelmus mee te zingen. Daarna volgt een toespraak en worden er kransen gelegd namens de regering, het parlement, de krijgsmacht, de verzetsbeweging en allerlei maatschappelijke organisaties en groepen. Hierna wordt een zelfgeschreven gedicht voorgedragen door een scholier en leggen plaatselijke schoolkinderen bloemen voor het monument. Tenslotte opent het koningspaar het defilé langs het monument waarin iedereen de kans krijgt om mee te lopen en bloemen te leggen.

Dodenherdenking in de rest van het land

Tijdens de dodenherdenking op de Dam wordt er in iedere Nederlandse gemeente bij gemeentelijke herdenkingsmonumenten of oorlogsbegraafplaatsen een dodenherdenking gehouden. Per gemeente kan het programma verschillen, maar de lijn van de dodenherdenking op de Dam wordt wel gevolgd. In ieder geval is het overal in Nederland om 20:00 uur twee minuten stil en wordt hierna het Wilhelmus gespeeld. In sommige gemeentes wordt het moment van de dodenherdenking vooraf gegaan aan een stille tocht naar het herdenkingsmonument. Er wordt verwacht dat bij openbare gelegenheden rekening wordt gehouden met dodenherdenking. Dit houdt in dat er tussen 19:45 uur en 20:15 uur geen activiteiten mogen plaatsvinden, zoals muziek en feesten. Uiteraard kan er een feest of activiteit plaatsvinden, maar dit moet voor een half uur onderbroken worden. Zo krijgt iedereen de mogelijkheid om twee minuten stilte te houden. Winkels zullen meestal rond 19:00 uur sluiten, maar gemeenten mogen lokaal wel toestemming geven op open te blijven. Ook het volledige openbaar vervoer houdt landelijk twee minuten stilte. Enkel op de snelweg mag niet gestopt worden. Er wordt automobilisten geadviseerd om tijdig een parkeerplaats of afrit te zoeken om twee minuten stilte te houden.

Vlaginstructie tijdens dodenherdenking

In tegenstelling tot andere nationale feestdagen waar een vlag de gehele dag uitgehangen mag worden, mag de vlag tijdens dodenherdenking pas vanaf 18:00 uur worden gehesen. De vlag zonder wimpel dient halfstok te hangen. Het was gebruikelijk dat de vlag na de twee minuten stilte en het zingen van het Wilhelmus weer in de top wordt gehesen. Sinds een wijziging van de vlaginstructie in 2001, mag de vlag tot zonsondergang ook halfstok blijven hangen. Dit zal meestal het geval zijn bij particulieren. In de praktijk worden vlaggen die bij een herdenkingsmonument hangen na de twee minuten stilte nog wel in de top gehesen.

Bevrijdingsdag 2020

Jaarlijks wordt in Nederland op 5 mei Bevrijdingsdag gevierd. Bevrijdingsdag werd in het verleden om de 5 jaar gevierd. Sinds 1990 is Bevrijdingsdag officieel een nationale feestdag en is de datum van 5 mei vastgelegd in de Algemene termijnenwet. In deze wet zijn alle algemene erkende feestdagen vastgelegd en staat beschreven hoe er met een feestdag omgegaan moet worden als deze op een zaterdag of zondag valt.

Wat wordt er op Bevrijdingsdag gevierd?

Op Bevrijdingsdag wordt de bevrijding gevierd van de Duitse overheersing van 1940 tot 1945. De capitulatie van Duitsland over de gebieden Nederland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken werd op 5 mei1945 getekend en daarom is 5 mei ook officieel gekozen als de dag om Bevrijdingsdag te vieren. Hoewel 5 mei een nationale feestdag is, is niet bij wet bepaalt dat iedere Nederlander een vrije dag heeft. Werkgevers mogen hier zelf een beslissing over nemen of zij hun werknemers op 5 mei vrijaf willen geven.

Achtergrond van Bevrijdingsdag

Na 5 jaar overheersing van de Duitse bezetter werden steeds meer gebieden in Nederland bevrijd. Dit was het gevolg van operatie D-day die op 6 juni 1944 van start ging in Normandië. De geallieerden veroverden steeds meer gebieden ten zuiden van Nederland. Grote gedeeltes van Zuid-Nederland werden al vanaf september 1944 bevrijd. Maar de geallieerden lukte het in eerste instantie niet om ten noorden van de grote rivieren te raken. Mede doordat de geallieerden Duitsland bombardeerden en de dood van Hitler op 30 april 1945 begon het Duitse leger te capituleren. Op 2 mei 1945 ondertekenden de geallieerden en de Duitse bezetter het akkoord van Achterveld. In eerste instantie was dit een akkoord, waarmee voedselhulp werd gegarandeerd voor het westen van Nederland, dat zwaar onder de hongerwinter had geleden. Het akkoord stelde de geallieerden in staat om op grote schaal voedseldroppings uit te voeren en vrije voedseltransport over de weg te garanderen. Omdat het nieuws over Hitlers dood inmiddels al was doorgedrongen, hoopten de geallieerden dat dit akkoord de eerste aanzet was tot onderhandeling over capitulatie. Dit was ook inderdaad het geval. Op 4 mei beval de Duitse admiraal Von Friedenburg in de Duitse stad Lüneburg de capitulatie van de Duitse troepen in Noordwest-Duitsland, Sleeswijk-Holstein, Denemarken en Nederland.

Capitulatiebesprekingen in Wageningen

De Canadese generaal Charles Foulkes ontbood de Duitse opperbevelhebber Johannes Blaskowitz om op 5 mei 1945 naar Hotel de Wereld in Wageningen te komen voor capitulatiebesprekingen. Hier werd onder het oog van de Nederlandse commandant van de Nederlandse strijdkrachten, prins Bernhard het capitulatiedocument opgesteld. Hoewel de Duitsers nog 24 uur uitstel kregen omdat er op bepaalde punten nog met Duitsland onderhandeld moest worden, werd het document om 16:30 uur getekend in de aula van de landbouwhogeschool te Wageningen. Hierbij was de pers aanwezig. De technische uitwerking van het document werd een dag later ondertekend. Mede doordat het capitulatiedocument is gedateerd op 5 mei 1945, wordt deze dag officieel als Bevrijdingsdag gezien.

Het capitulatiedocument

Het originele capitulatiedocument is tot 1953 in het bezit geweest van generaal Charles Foulkes. In 1953 gaf de generaal het document cadeau aan de gemeente Wageningen. Hier ligt het sindsdien in het Gemeentearchief van Wageningen opgeslagen. Het Wageningse museum De Casteelse Poort beweert tevens de originele pen van de generaal in het bezit te hebben, waarmee het document is ondertekend.

Hotel de Wereld in Wageningen

Het centrum van de capitulatie van Duitsland was Hotel de Wereld in Wageningen. Hier werden de capitulatieonderhandelingen uitgevoerd en het capitulatiedocument opgesteld. Hoewel wel eens anders wordt beweerd heeft de ondertekening van het document niet in Hotel de Wereld plaatsgevonden. Desalniettemin speelt Hotel de Wereld op Bevrijdingsdag wel een belangrijk rol. Tot 1962 was in het hotel ook een capitulatiemuseum ingericht. In 1994 werd de Stichting Nationaal Erfgoed Hotel de Wereld opgericht. Dit was nodig om het pand en de geschiedenis voor het nageslacht te behouden. Aan de buitenzijde van het hotel werd in 1945 door Prins Bernhard en generaal Charles Foulkes een plaquette onthuld. Een tweede plaquette werd op 1 december 2005 onthuld met de afbeelding van Prins Bernhard. Dit was exact een jaar na het overlijden van de prins. Deze onthulling werd uitgevoerd door zijn kleinzoon prins Pieter Christiaan.

Viering van Bevrijdingsdag

De allereerste viering van Bevrijdingsdag vond niet op 5 mei plaats, maar op 31 augustus 1945. Toentertijd de verjaardag van koningin Wilhelmina en dus ook Koninginnedag. Maar de koningin was niet opgezet met het feit dat Bevrijdingsdag op haar verjaardag werd gevierd en dus werd 5 mei, de dag van de capitulatie gekozen. Dit werd in 1946 ook officieel door de Nederlandse regering bekrachtigd. Er was enkel de uitzondering dat Bevrijdingsdag niet zou worden gevierd als 5 mei op een zondag zou vallen, om de zondagse rustdag te respecteren. Tot 1958 vond Bevrijdingsdag jaarlijkse plaats op 5 mei. Vanaf 1958 werd ervoor gekozen om dit om de 5 jaar te vieren. Echter, deze beslissing werd in 1990 weer ongedaan gemaakt toen Bevrijdingsdag als een jaarlijks terugkerende nationale feestdag werd erkend.

Organisatie van Bevrijdingsdag

De organisatie van Bevrijdingsdag was tot 1987 de verantwoording van het Nationaal Comité Viering Bevrijding. Hiernaast bestond ook het Comité Nationale Herdenking. Hoewel beide comités veel raakvlakken met elkaar hadden, verliep samenwerking erg moeizaam. Daarom werd bij koninklijk besluit beslist om beide comités samen te voegen tot het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Deze stichting is sinds 1987 verantwoordelijk voor de organisatie van zowel dodenherdenking op 4 mei en Bevrijdingsdag op 5 mei.

Hoe vlaggen op Bevrijdingsdag?

Op Bevrijdingsdag mag er van zonsopkomst tot zonsondergang gevlagd worden. De Nederlandse vlag moet dan in de top hangen zonder de oranje wimpel. Wel mag er de speciale ‘Vier Vrijheidwimpel’ gebruikt worden. Dit is een witte wimpel met hierop het logo van Bevrijdingsdag, de fakkel in de kleuren rood en blauw. Naast de Nederlandse vlag mag de wimpel ook samen met een provincievlag of gemeentevlag gebruikt worden.

Het bevrijdingsvuur

Bevrijdingsdag wordt om 0:00 uur afgetrapt door het ontsteken van het bevrijdingsvuur. Dit is een traditie die plaatsvindt sinds 1948. Dit vuur voor Hotel de Wereld wordt door de burgemeester van Wageningen ontstoken. Diverse groepen met lopers nemen het vuur over en brengen dit naar verschillende delen in het land. Hiermee worden de 14 bevrijdingsfestivals officieel geopend.

Start van de bevrijdingsvieringen

Jaarlijks wordt er een provincie uitgekozen van waaruit de landelijke bevrijdingsvieringen worden gestart. Deze provincie organiseert allerlei activiteiten met betrekking tot vrijheid en ook de 5 mei-lezing wordt hier gehouden. Het startsein wordt officieel gegeven door de minister-president. In deze provincie neemt hij het bevrijdingsvuur over die de lopers vanuit Wageningen hebben meegenomen en ontsteekt het vuur in de betreffende provinciestad.

Bevrijdingsfestivals

In 14 provinciesteden worden er op 5 mei bevrijdingsfestivals gehouden, die voornamelijk bestaan uit podia waar diverse artiesten optreden. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei stelt jaarlijks enkele artiesten aan als ‘Ambassadeurs van de Vrijheid’. Deze artiesten worden op 5 mei met een helikopter rondgevlogen die van festival naar festival gaat. Hier treden deze ‘Ambassadeurs’ op om vervolgens weer in de helikopter te stappen voor een optreden op een ander festival.

Bevrijdingsdefilé

Jaarlijks werd op 5 mei in Wageningen het veteranendefilé gehouden in het bijzijn van prins Bernhard. Na het overlijden van de prins in 2004 werd voor een andere opzet gekozen. Voortaan zou 29 juni, de verjaardag van prins Bernhard Veteranendag worden gevierd in Den Haag. Toch vind er nog jaarlijks op Bevrijdingsdag in Wageningen het zogenaamde bevrijdingsdefilé plaats. Deze start vanaf Hotel de Wereld. Door de uitdunning van het aantal veteranen uit de Tweede Wereldoorlog doen er ook veteranen mee uit recentere oorlogen, zoals Korea, Bosnië, Irak en Afghanistan.

Het 5 mei-concert

Ieder jaar wordt 5 mei afgesloten met het 5 mei-concert in aanwezigheid van de koning en koningin. Het concert vindt altijd plaats op de Amstel nabij Theater Carré en de Magere Brug in Amsterdam. Het concert wordt live uitgezonden op de nationale televisie. Aan het einde van het concert stapt het koningspaar in een rondvaartboot en varen ze weg onder de klanken van het bekende lied van Vera Lynn: ‘We’ll meet again’. Hiermee wordt officieel het einde van de bevrijdingsfeesten ingeluid.

Zomervakantie 2020

Dé schoolvakantie waar we vroeger allemaal naar uitkeken. “De grote vakantie”. Zes weken even helemaal niets doen. De zomervakantie is opgedeeld in drie verschillende regio’s waarvan de vakantie op een andere datum start. Dit om te voorkomen dat Nederland helemaal plat ligt in gedurende de zomer.

Zomervakantie noord Nederland

2020
Van 18-07-2020
Tot 30-08-2020
2019
Van 13-07-2019
Tot 25-08-2019
2018
Van 21-07-2018
Tot 02-09-2018
2017
Van 22-07-2017
Tot 03-09-2017

Zomervakantie midden Nederland

2020
Van 04-07-2020
Tot 16-08-2020
2019
Van 20-07-2019
Tot 01-09-2019
2018
Van 14-07-2018
Tot 26-08-2018
2017
Van 08-07-2017
Tot 20-08-2017

Zomervakantie zuid Nederland

2020
Van 11-07-2020
Tot 23-08-2020
2019
Van 06-07-2019
Tot 18-08-2019
2018
Van 07-07-2018
Tot 19-08-2018
2017
Van 15-07-2017
Tot 27-08-2017

Kerstvakantie 2020

Is kerst de gezelligste tijd van het jaar? Wij vinden van wel! Kerstbomen, versiering, lampjes en warme chocolademelk; Kerst is awesome! Wat kerst zo fantastisch maakt is de lange schoolvakantie die loopt van december tot januari, het jaar erna pas!

Kerstvakantie noord Nederland

2020
Van 19-12-2020
Tot 03-01-2021
2019
Van 21-12-2019
Tot 05-01-2020
2018
Van 22-12-2018
Tot 06-01-2019
2017
Van 23-12-2017
Tot 07-01-2018

Kerstvakantie midden Nederland

2020
Van 19-12-2020
Tot 03-01-2021
2019
Van 21-12-2019
Tot 05-01-2020
2018
Van 22-12-2018
Tot 06-01-2019
2017
Van 23-12-2017
Tot 07-01-2018

Kerstvakantie zuid Nederland

2020
Van 19-12-2020
Tot 03-01-2021
2019
Van 21-12-2019
Tot 05-01-2020
2018
Van 22-12-2018
Tot 06-01-2019
2017
Van 23-12-2017
Tot 07-01-2018

Pasen 2020

Pasen is eigenlijk in het liturgische jaar het belangrijkste feest van het christendom. Pasen duurt altijd twee dagen, namelijk een zondag en een maandag. Dit noemen ze dan 1e en 2e paasdag of paaszondag en paasmaandag. Met de Pasen wordt gevierd dat Jezus is herrezen uit de dood, op de derde dag na zijn kruisiging.

Pasen voor het Christendom

In het Christendom viert men deze wederopstanding van Jezus Christus uit de dood. Op de Goede Vrijdag werd hij gekruisigd wat op zich niet eens een opvallende gebeurtenis was omdat er in de deze tijd door de Romeinen veel meer mensen werden gekruisigd. Het verschil met Jezus Christus is dat hij voorafgaand aan zijn dood over zijn dood spreekt en aangeeft hier zelf voor te kiezen. Hij wilde sterven om de gebrokenheid en de zonde van de wereld te dragen. Zijn dood moest meer dan een terechtstelling zijn om de relatie tussen God en de mens te herstellen. Met zijn opstandig liet hij zijn overwinning op de dood zien. Het liet zien dat de dood niet het einde is en hiermee opende hij ook de weg naar het leven na de dood. Hij liet zien dat God een nieuwe toekomst kan geven en vergevingsgezind is. Want ondanks dat Jezus werd gestraft, werd hij ook weer tot leven gewekt.

De Goede Week

In de week voor de Pasen zijn er al een aantal gebeurtenissen die van deze week een bijzondere week hebben gemaakt. Ze noemen deze week dan ook de Goede Week. Het begint al op de zondag voor Pasen, deze dag staat bekend als Palmzondag. Op deze zondag is de herdenking van de intocht van Jezus Christus in Jeruzalem. Tijdens deze intocht legden mensen jonge takken van de bomen op de weg. Hier komt het woord ‘palm’ vandaan en de naam Palmpasen. De maandag is de Heilige Maandag waar Jezus in een tempel de kooplieden eruit jaagt. De Hoge Raad wilde hem hiervoor doden maar vreesde een opstand omdat het volk het woord van Jezus graag hoorde. Op de Heilige Dinsdag werden de godsdienstleraars en Farizeeërs door Jezus aangepakt en op de Heilige Woensdag besloot Judas Jezus te verraden en de priesters en de tempelwachters te helpen om Jezus gevangen te nemen.

Witte Donderdag en Goede Vrijdag

Op Witte Donderdag werd Jezus opgepakt omdat hij zou spotten met God. Op Goede Vrijdag werd hij veroordeeld tot de dood door de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus en wordt hij in de ochtend opgehangen aan het kruis. Nog voor zonsondergang wordt hij begraven in een tijdelijk rotsgraf. De zaterdag voor Pasen heet de Stille Zaterdag. Het is de dag dat het dode lichaam van Jezus Christus in het graf lag. Kerkklokken mogen op deze dag ook niet luiden. Volgens de Bijbel is zijn ziel in het paradijs maar volgens de Katholieke Kerk is Jezus Christus neergedaald in de hel.

Paaszondag

Op deze zondag gingen de vrouwen naar het graf om het dode lichaam van Jezus te verzorgen om naar zijn definitieve graf te gaan. Ze treffen geen dood lichaam aan maar alleen engelen die vertellen dat Jezus is opgestaan. Niemand gelooft de vrouwen. De verschijning van Jezus laat zich zien aan twee volgelingen en later tussen de discipelen. Hij geeft ze de volgende opdracht: “Zoals de Vader Mij heeft uitgezonden, zo zend Ik jullie uit.”

Paasmaandag

Deze tweede paasdag wordt gevierd in veel landen, dit zijn voornamelijk christelijke landen. De dag zelf heeft eigenlijk niet echt een religieuze betekenis.

Het offerfeest

In het christendom wordt Jezus gezien als de zoon van God. Hiermee bedoelen ze dat Jezus de Heilige Geest van God had en voor wie God een vader is. Jezus wilde ook dat ieder mens God als een vader kon ervaren en daarom bracht hij een offer. Hij liet zien dat je niet hoeft te vrezen voor de dood als je een binding met God hebt. Abraham moest in eerste instantie zijn zoon offeren wat uiteindelijk toch veranderde in een lam en Jezus offerde zijn lichaam voor iedereen. Daarom vieren alle christenen het Paasfeest.

Pesach

Jezus was een Jood en Joden vieren Pesach wat ook wel Pascha genoemd worden. Dit is het Joodse paasfeest. Hiermee wordt de uittocht uit Egypte van het Joodse volk herdacht. Het is een feest wat zeven dagen duurt en op de avond voor aanvang van de Pesach (Sederavond) wordt in het gezin het verhaal verteld over deze uittocht. Daarbij worden er speciale dingen gegeten die herinneren aan de barre tijd, zoals ongedesemd brood en de bittere mierikswortel.

Pasen als ‘combinatiefeest’

De Germaanse volkeren die voor de kerk eigenlijk heidenen waren, vierden rond deze tijd hun ‘voorjaarsfeest’ ter ere van de godin van de lente, genaamd Ostara. Toen een deel van deze Germaanse volkeren zich bekeerden tot christen werden bepaalde elementen uit dit feest gekoppeld aan Pasen. Zo konden ze zowel de verrijzing van Jezus vieren en ook het voorjaarsfeest. In veel Germaanse landen en ook in Nederland zijn er nog steeds veel elementen van het Ostara feest te vinden tijdens de paasdagen, zoals de paaseieren en de paashaas. Ostara staat voor een nieuwe dag, een nieuw leven en de vruchtbaarheid. Met dit feest moest de winter weggejaagd worden en de natuur en de zon (het licht) weer opnieuw tot leven te laten komen.

De Paaskaars

In de kerk wordt er tijdens de Paasnacht een Paaskaars ontstoken. Deze Paaskaars staat symbool voor het licht en ook voor het nieuwe leven van Jezus. De traditionele kleuren zijn geel met wit. Het geel staat ook voor nieuw leven.

Wanneer wordt Pasen gevierd

De datums waarop Pasen wordt gevierd kunnen verschillen maar Pasen wordt altijd gevierd tussen 22 maart en 25 april. Paaszondag is de eerste zondag na de eerste volle lente maan. Mocht deze eerste volle maan zelf op een zondag vallen, dan is het op de eerste zondag daarop Eerste Paasdag. De periode die vooraf gaat aan het paasfeest wordt de Vastentijd genoemd. Dat zijn de 40 dagen die beginnen na het Carnavalsfeest. Met Pasen eindigt de vastenperiode.

De passiespelen

Tijdens de Pasen worden er over de hele wereld passiespelen gespeeld. Hiermee wordt het lijden van Christus nagespeeld en de kruisiging is hier het hoogtepunt. Soms doen hele dorpen aan deze passiespelen mee. De bekendste is misschien wel die gehouden wordt in Oberammergau in het Duitse Beieren. Al vanaf 1634 wordt dit passiespel hier gespeeld, in eerst instantie met de hoop dat zij God hiermee gunstig konden stemmen en dat hierdoor de pest verdreven werd die in heel Europa veel slachtoffers maakte.

De Passion

In Nederland wordt de laatste jaren het lijdensverhaal groots uitgevoerd tijdens de Passion. Bekende Nederlanders nemen deel aan het verhaal over het lijden van Christus. Het wordt uitgezonden op Witte Donderdag.

Betekenissen en mythes

Het woord ‘Pasen’ is ontstaan uit het Griekse woord Pascha en de Hebreeuwse woorden Pesah en Pesach. Pesach betekent eigenlijk ‘overslaan’ en dit heeft te maken met de plaag van God om de eerstgeborene van de Egyptische families te doden en dit bij de eerstgeboren van de joodse families over te slaan.
De eieren staan eigenlijk symbool voor nieuw leven. Bij het feest van Ostara werden er eieren geofferd. Dat was soms best zwaar want na de strenge wintermaanden had iedereen honger en in de wintermaanden legden de kippen vaak geen eieren. De eerste eieren werden dan toch voor een deel geofferd. Ook gaven de boeren vaak hun mooiste exemplaren aan de pastoor. Toen werden de eieren soms al gekleurd. Ook werden de eieren soms in de grond van de akkers begraven om de grond extra vruchtbaar te maken.
De paashaas is ontstaan uit een mythe. De godin Ostara werd om hulp gevraagd voor een gewond vogeltje en de godin veranderde het vogeltje in een haas. Het kleine meisje wat het vogeltje had gevonden en de hulp van de godin had ingeroepen werd verteld dat de haas jaarlijks terug zou komen om gekleurde eieren ergens neer te leggen. Een andere mythe is het verhaal dat Ostara een kip die alsmaar haar eieren verborg in een haas veranderde.

Paasvuren

Vroeger probeerde men de winter te verjagen met vuur. Daarbij staat vuur al eeuwenlang symbool voor reiniging en vruchtbaarheid. De heidenen staken op de heuveltoppen de vuren aan. Voor de Rooms-Katholieke kerk heeft het vuur ook een speciale betekenis, het staat symbool voor het licht van God.