Moederdag 2019

Het vereren van moeders is een traditie die een lange geschiedenis kent op verschillende vlakken. Dit gaat veel verder terug dan de moderne Moederdag die we tegenwoordig kennen. De katholieke kerk kent bijvoorbeeld een lange traditie van de verering van Maria, de moeder van Jezus. Ook de oude Grieken vereerden graag hun goden met bijzondere ceremonies en de Romeinen hadden voor de moederverering de eerste dag van maart uitgekozen.

De moeder der goden

In het oude Griekenland lag de nadruk op Rhea, de moeder der goden. Uit een druppel bloed van deze godin zou zelfs de amandelboom zijn ontstaan. Het hart van de fraaie bloemen van de amandelbloesem staat dan ook symbool voor deze druppel bloed. Voor Rhea werden formele ceremonies gehouden en deze zouden later overgewaaid zijn naar de Romeinen.

De Romeinse moeders

De Romeinen kozen voor de moederverering op de eerste dag in maart omdat deze dag gelinkt was aan de god Juno. Zij was de echtgenote van de oppergod Jupiter. Die eerste dag in maart leek al een beetje op onze Moederdag want de moeders kregen dan allemaal een klein cadeautje in dit geval van hun echtgenoten. De mannen baden die dag ook voor de gezondheid van hun vrouwen.

Mothering Day

In het Verenigd Koninkrijk werd de vierde zondag in de vastentijd, wat de aanloop naar Pasen was een speciale dag voor de moeders. Deze ‘Mothering Sunday’ was een christelijke feestdag die de basis was voor de huidige variant van de Britse moederdag. In 1644 werd de Britse Moederdag voor het eerst gevierd zonder een religieuze betekenis.

De basis voor onze Moederdag

Ook in de Verenigde Staten ligt een belangrijke grondslag voor de Moederdag zoals wij die nu kennen. De weg hiernaartoe werd misschien al een beetje geplaveid door de Amerikaanse Julia Ward How in 1870. Zij startte een flinke campagne voor een speciale dag voor vrouwen. Het begon echt serieuze vormen aan te nemen met Anna Jarvis die in 1914 met Moederdag begon. Het was uit pure bewondering voor haar eigen moeder en de belangrijke rol die moeders in de maatschappij hadden. Haar moeder overleed op een zondag in mei en dat was voor haar de aanleiding om van deze dag een ‘General Memorial Day of All Mothers’ te maken. In 1914 werd deze dag door de Amerikaanse president Woodrow Wilson geaccepteerd en deze tweede zondag in mei werd in heel Amerika een officiële feestdag. Alle moeders kregen op deze dag een bosje anjers cadeau. Het was tevens het begin van de Moederdag zoals wij die vandaag de dag kennen.

Op welke dag valt Moederdag

Toch viert niet ieder land Moederdag op dezelfde dag. In Nederland is sinds 1925 ook de tweede zondag in mei de dag van de Moederdag. In België kende ze al iets langer ‘Moederkesdag’. In Noorwegen vieren ze deze dag op de tweede zondag in februari en in Polen op 26 mei. In veel landen in het Midden-Oosten vieren ze Moederdag op de 21ste maart wat tevens de eerste dag van de lente is. In Indonesië wordt het zelfs op 22 december gevierd. In veel landen worden moeders op andere dagen geëerd, hoewel deze dagen toch meestal wel in het voorjaar vallen.

De commerciële inslag van Moederdag

De Koninklijke Maatschappij voor Tuinbouw en Plantkunde zag in de Moederdag wel een mooi moment om meer bloemen over de toonbank te laten gaan. Het werd dan ook al snel een traditie om de moeders met Moederdag een bosje bloemen te geven. Ook in Amerika nam de commercie de overhand op deze dagen. De oprichtster van de Moederdag Anna Jarvis nam deze vercommercialisering niet in dank af, ze klaagde zelfs bepaalde branches en handelaren aan. Ze verloor alle rechtszaken en stierf in 1948 in het armenhuis.
In de zestiger jaren werd het geven van huishoudelijke apparaten populair. Moeders kregen bijvoorbeeld mixers of strijkijzers als Moederdagcadeau. In diezelfde jaren zestig ontstond ook de Vaderdag op de derde zondag van juni. Dit soort dagen werden door de winkeliers omarmd, het was een manier om extra inkomsten te genereren.

Wat doen kinderen met Moederdag

Vandaag de dag is Moederdag nog steeds omhuld met een commerciële inslag. Rond deze periode staan alle aanbiedingsfolders vol met ideeën voor Moederdag. Van parfum tot dure sieraden of andere opties. Toch is het niet alleen maar het geven van kostbare cadeaus op deze dag. De kinderen knutselen vaak op school een cadeau voor Moederdag waar dan een lief gedichtje bij wordt gemaakt om te laten zien hoeveel ze van hun moeder houden. Ook mag mamma meestal uitslapen op deze tweede zondag in mei en krijgt ze een ontbijt op bed. Bij kleine kinderen helpen de vaders hier vaak aan mee. Moederdag is ook een dag dat de moeders meestal van hun dagelijkse taken ontheven worden.

Amerika en Australië

Ook in de Verenigde Staten wordt Moederdag nog steeds gevierd, het is een van de drukste dagen als het gaat om het telefoonverkeer. Kinderen die niet in de buurt wonen bellen op dit soort dagen altijd steevast met hun moeder. Veel kinderen dragen op deze dag nog steeds die anjer om hun moeder te eren. Deze anjers waren ooit het eerste moederdaggeschenk. Ze dragen een rode anjer als moeders nog leeft en een witte anjer voor een moeder die inmiddels overleden is. Ook in Australië heeft men deze traditie met de anjers en ook het ontbijt op bed. In Australië worden ook oma’s en andere vrouwen die misschien geen moeder zijn maar zich wel als een moeder gedragen in het zonnetje gezet.

Frankrijk en Engeland

In Frankrijk vieren ze Moederdag op de laatste zondag van mei, meestal met een uitgebreid familiediner. De moeders krijgen meestal ook een taart/cake in de vorm van een boeket met bloemen. Ook in Engeland behoort de cake tot de traditie, namelijk de zogenaamde Mothering Cake. Dit is een amandelcake.

India

Ook in India is Moederdag een dag die steeds meer in opkomst is. Het wordt ook gevierd op de tweede zondag in mei. De liefde voor moeders is in India sowieso diepgeworteld in de cultuur. ‘Matru devo bhava’, wat als het ware staat voor: ‘Eer je moeder als ware ze God’ staat beschreven in de geschriften die de basis zijn voor het hindoeïsme.

Mexico

In Mexico wordt Moederdag ieder jaar op dezelfde dag gevoerd, namelijk op 10 mei. De kinderen gaan al naar hun moeder op de avond voorafgaand aan deze dag en vaak gaan ze dan naar een speciale mis die door de kerken worden georganiseerd. In de ochtend van 10 mei eten ze met de familie een speciale maaltijd.

Panama

Hier wordt Moederdag op 8 december gevierd, een dag met een religieus tintje. Het is op deze dag namelijk ook de dag van de onbevlekte gevangenis en daarom worden er op deze dag niet alleen de moeders geëerd maar ook de Moeder aller Moeders, namelijk Maria.

Peru

Als we spreken over een commerciële inslag bij Moederdag is dat in Peru duidelijk te zien. Hier is Moederdag misschien wel een van de belangrijkste dagen van het jaar. Net zoals met kerst promoten de warenhuizen hun producten voor Moederdag tot aan witgoed en tv’s toe. Op de dag zelf is er een run op de uitverkoop producten en staat er vaak een grote rij van moeders die hun cadeau willen ruilen.

Een leuke dag voor moeders

Zo heeft ieder land zijn eigen tradities om de moeders te vereren. Deze verering stamt al uit de Oudheid. Godinnen zoals Isis, Rhea en Cybele werden destijds al met rituelen vereerd. Tegenwoordig is er misschien een commercieel sausje over Moederdag gegooid, maar je bent niet verplicht om hieraan mee te doen. Zelfs zonder cadeautjes, maar met wat persoonlijke aandacht kun je er een fijne en leuke dag voor moeders van maken.

Chinees Nieuwjaar 2019

Het Chinees nieuwjaarsfeest is de belangrijkste Chinese feestperiode. In China wordt het Chinees Nieuwjaar ch’un-chieh genoemd. Dit betekent: Lentefestival of Lentefeest, zoals het feest meestal genoemd wordt. Het woord voor Nieuwjaar is: Xin Nian.

Berekening datum Chinees Nieuwjaar: Het wordt gevierd op de 1e tot en met de 15e dag van de eerste maand van de Chinese (maan) kalender. Het Chinese jaar begint op de tweede nieuwe maan na de zonnewende van 21 december. Dat betekent dat het feest niet plaatsvindt voor 21 januari en niet na 20 februari. De oorsprong van deze maankalender vind je terug ongeveer 2600 jaar voor Christus. Het oude Chinese woord Nian betekent: rijpe granen. Men heeft deze kalender voor de landbouw en de tijd bedacht.

Dit feest wordt gevierd door bijna geheel Azië en overal in de wereld waar grote groepen Chinezen wonen (Chinatowns). De Chinese cultuur heeft met dit feest heeft veel andere volken beïnvloed. Een kwart van de wereldbevolking viert dit feest. In Nederland groeit de laatste jaren de belangstelling voor dit feest. In de grote steden zoals Amsterdam, Den Haag en Rotterdam wordt dit feest uitgebreid gevierd. Je ziet dan optochten met de leeuwen- en drakendans, vuurwerk en andere festiviteiten.

De Chinezen krijgen voor dit feest zeven wettelijke verplichte vrije dagen. In de praktijk nemen veel mensen enkele dagen ervoor en erna ook nog dagen vrij. Het vergt immers veel voorbereiding om het feest tot een succes te maken.

Legende

Nian (Nyehn) is een mensen etend dier uit het oude China. Nian had het lichaam van een stier en de kop van een leeuw. Hij woonde in de bergen en leefde van de jacht. Als er tegen het einde van de winter geen eten meer was, ging Nian naar de dorpen om een menselijke prooi te vangen. Nian probeerde bij de huizen van mensen binnen te dringen om zo aan eten te komen. De Chinezen kwamen erachter dat Nian gevoelig was voor lawaai, de kleur rood en voor vuur. Met explosies van vuurwerk en de rode kleur zoveel mogelijk in huis te gebruiken, werd geprobeerd Nian te verjagen. Zo is de traditie van harde knallen en rood vuurwerk ontstaan.

Voordat het feest begint wordt er nieuwe (rode) feestkleding gekocht en naar de kapper gegaan. Het huis wordt grondig schoongemaakt, oude meubels worden vervangen. Schulden worden afbetaald. De voorraadkasten worden goed gevuld, zodat men klaar is voor het feest.

Op oudejaarsavond komen kinderen naar hun ouders toe en men eet gezellig samen. Men praat over allerlei gebeurtenissen en doet spelletjes.

Het Chinees Nieuwjaar is een echt traditioneel familiefeest. Alle familieleden komen naar het huis van het oudste familielid om het te vieren. Het wordt ook wel gevierd met vrienden en kennissen. Ook vieren ze het in het geboortedorp van iemands (groot) vader. Het is dan een drukte van belang op de wegen. De gesprekken gaan vaak over de successen die zijn behaald en men vraagt wanneer er nieuw nageslacht komt. Op de feestdag maken de Chinezen een groot familiemaal klaar. Er is allerlei speciaal Nieuwjaarsvoedsel, zoals gekonfijte waspompoen, labaknoflook en gestoomde cake. Men gelooft dat het eten van vis geluk en welvaart brengt. Het bord mag niet helemaal leeggegeten worden. Ander gelukbrengend eten is: bepaalde delen van het varken, bosui, wortels, Chinese kool, lange noedels, mandarijnen, loempia’s en dumplings. Het voedsel dat men maakt is afhankelijk van de regio waar men woont. De chinezen gaan ook naar restaurants om de speciale feestgerechten te proeven.

Nieuwjaarsprogramma

De Chinese staatstelevisie zendt een speciaal nieuwjaarsprogramma uit met zang, dans, circusnummers en cabaret. Op straat en in parken worden er draken- en leeuwendansen georganiseerd. Verder zie je in het rood geklede mensen met maskers en verklede steltlopers. Dit alles wordt met een reden gedaan. De drakendans drijft de kwade geesten weg, net zoals de vuurwerkknallen dat doen. De leeuwendans zorgt voor geluk in het komende jaar. De leeuwendans is een deel van de religie. Vroeger werd de leeuwendans alleen voor de keizer opgevoerd, daarna ook voor het leger en nog later voor het gewone volk. De leeuwendans zie je bij alle Chinese feesten terug. De drakendans is een volksdans. Meerdere mensen vormen samen een lange Chinese draak, gemaakt van hout, stof en papier.

Cadeaus

De Chinezen geven elkaar cadeaus. Het cadeaupapier moet rood zijn. Het vuurwerk dat wordt afgestoken heeft een rode verpakking. Het moet ook beslist vuurwerk met harde knallen zijn. Er worden veel versieringen overal aangebracht. Zo wordt er een nieuwe afbeelding van de keukengod opgehangen. Er worden nieuwjaarstekeningen, Chinese rijmpjes, papierknipsels en rode lampionnen opgehangen. Men koopt nieuwjaarsbloemen. Men wast zich met gekookt water en pomelobladeren. De Chinezen branden wierook voor hun voorouders, voor de boeddha’s, bodhissattva’s en goden. Ze gaan dan naar de tempels om voorouders en goden te vereren. De Chinezen voeren ook allerlei rituelen uit. Sommige zaken mag men beslist niet doen op bepaalde dagen, andere zaken juist weer wel. Op de deuren van de huizen worden Chinese tekens (geluksletters) geschilderd. In het jaar van de rat bijvoorbeeld zie je grote ratten op de pleinen en langs de straten afbeeldingen van ratten op muren geplakt. Ook in supermarkten zie je overal afbeeldingen van de rat. De rat wordt afgebeeld op de kleding.

Lantaarnfeest

Het Lantaarnfeest kondigt het einde van het nieuwjaarsfeest aan. Je ziet dan overal rode lantaarns voor de deuren hangen. De getrouwde en werkende familieleden geven een rode envelop met geld aan de kinderen en de ouderen.

Wil je tijdens het Chinees Nieuwjaar China bezoeken? Dan is het handig om te weten dat veel winkels en bezienswaardigheden gesloten zijn in deze periode. Treinen en vliegtuigen zitten overvol. Op tijd je vlucht boeken is een must. Je kunt wel rechtstreeks naar een grote stad reizen, omdat veel Chinezen naar de dorpen zijn gegaan. Zo kun je toch meegenieten van dit grote feest.

Ramadan 2019

Het moslimgeloof bestaat uit vijf zuilen. Deze vijf zuilen vormen een goede basis om volgens te leven, en er zijn overeenkomsten te vinden met bijvoorbeeld de Tien Geboden uit het christelijk geloof. Maar, één van deze zuilen is de ramadan. De ramadan is een periode van het volgen van bepaalde regels om een betere moslim te worden. Vasten is een belangrijk onderdeel van de ramadan, waar het grootste deel van de moslims aan meedoet. Er zijn toegestane uitzonderingen om niet te hoeven vasten. De ramadan is dus één van de vijf religieuze verplichtingen voor moslims, en geeft op deze manier invulling aan het geloof, en wordt afgesloten met het Suikerfeest.

Een vast ritueel

Wisselende startdatum

De jaarlijkse terugkerende vastenmaand heeft altijd grote impact, want er moeten altijd veel voorbereidingen worden getroffen. De ramadan vindt jaarlijks plaats, maar start vanwege het verschil in kalenders, elk jaar op een andere dag. Door het verschil tussen de islamitische kalender en de westerse/gregoriaanse kalender schuift de ramadan telkens op. Het is de bedoeling om tijdens de ramadan van zonsopkomst tot de zonsondergang niet te eten of te drinken. En verder is het de bedoeling om tijdens deze speciale maand geen seksuele omgang te hebben. Het is een periode van vasten en onthouding, die sociale, psychische en fysieke voordelen oplevert.

Loutering en geloof

Het op deze manier belijden van het islamitisch geloof is een bijzondere manier, en is weer totaal anders dan de rituelen van andere geloven op aarde. De katholieken hebben bijvoorbeeld ook een vastenperiode, maar deze vindt weer op een andere datum en op een andere manier plaats. Louteren, geestelijke reiniging en een goed mens willen zijn, staat wel in ieder geloof centraal. De discipline om gedurende de dag niet te eten en te drinken, traint een bepaalde vasthoudendheid, en is ook goed voor het lichaam. Het lichaam krijgt een lange periode geen voedsel te verwerken en begint dan aan het verwerken van de afvalstoffen in het menselijk lichaam. Zieke en zwakke mensen, reizigers, zwangere vrouwen en ouderen hoeven niet deel te nemen aan de ramadan, omdat dit een te zware aanslag is op het gestel.

Het vasten

Een groot deel van de moslims eet dus wanneer de zon onder is gegaan. Dit heeft natuurlijk gevolgen voor het lichaam. Overdags wordt de maag met rust gelaten, en het lijf kan beginnen aan een inwendige reorganisatie van alle stoffen. De alvleesklier krijgt op deze manier de mogelijkheid om de insulinelevels weer op orde te krijgen en te beginnen aan het verbranden van overtollige vetten. Wanneer er even met een schuin oog gekeken wordt naar de vele zogenaamde moderne diëten, zijn er zeker overeenkomsten te vinden. Het reinigen van lichaam en geest staat centraal tijdens de vastenperiodes. Een andere zuil van het islamitisch geloof is het ritueel van het bidden. Tijdens de ramadan gaat het bidden gewoon door. Maar wanneer de zon onder is gegaan mag er weer worden gegeten en gedronken.

Familie en vrienden centraal

Tijdens de ramadan is het belangrijk om ’s avonds met familie, vrienden of bekenden samen te eten. Samen, is namelijk heel belangrijk in de moslimgemeenschap. Voor zonsopkomst wordt er een flinke voedzame maaltijd gegeten van brood, kaas, vleeswaar en fruit, om zonder al teveel problemen de dag door te kunnen komen. ‘S avonds wordt er ook brood en fruit op tafel gezet, maar ook de lekker gegrilde groenten en mooie klaargemaakte schotels worden gegeten. Dit komt neer op twee eetmomenten op een dag, en dat is eigenlijk heel gezond. Het is belangrijk om tijdens de ramadan de goede voedingsstoffen binnen te krijgen, om overdag gewoon door te kunnen blijven functioneren. Wereldwijd staat het samen eten tijdens de ramadan centraal.

Altijd halal

Wanneer het over moslims en eten gaat komt de term halal naar voren. Net als voor de joodse mensen koosjer eten zeer belangrijk is, geldt dit met moslims voor halal. Hindoes hebben zo ook hun eigen menu, wat strikt wordt gevolgd. Halal voedsel is rein voedsel wat een moslim mag eten tijdens zijn leven. Eieren, graanproducten en fruit mogen gewoon worden gegeten. Maar niet iedere soort vlees mag worden gegeten. Varkensvlees beschouwt met als onrein, en wordt zeker niet gegeten. Vlees mag pas halal worden genoemd, wanneer het volgens islamitische wetten is geslacht. Voedingsregels moeten dus strikt worden gevolgd om een goede moslims te zijn. De islam heeft duidelijke eetregels, die weer horen bij de vele leefregels van het geloof. De grootste inspiratiebron van dit dieet is de profeet Mohammed.

Goed zijn voor de gemeenschap

De naaste liefhebben is iets waar tijdens de ramadan ook nadruk op wordt gelegd. Begaan zijn met het lot van de zwakkere is een goede eigenschap, want niet iedereen staat er even goed voor tijdens het leven. Aalmoezen geven en behulpzaam zijn horen bij het reinigend proces, en is voor moslims verplicht. De bijdragen kunnen voor de armen zijn, maar ook voor een bijvoorbeeld een goed doel. De beloning die moslims krijgen van het geven van aalmoezen, zal in het hiernamaals ongekend zijn. Maar zo is het bijvoorbeeld mogelijk, dat er een bepaald bedrag aan een liefdadigheidsinstelling wordt gedoneerd, of dat er een bijdrage wordt geleverd voor het bouwen van een nieuwe moskee. Ook hier staat dus de gemeenschap centraal.

Suikerfeest als afsluiting en start

Het Suikerfeest is een belangrijk feest voor moslims, omdat hier de ramadan mee wordt afgesloten. Het is een drukke periode, aan het eind van een intense periode. Veel heerlijke zoetigheden worden er gemaakt om het Suikerfeest met familie en vrienden te kunnen vieren. Koekjes, taartjes, baklava, gesuikerde noten en pinda’s, uren worden er in de keuken doorgebracht, om een goed Suikerfeest te kunnen laten plaatsvinden. Het samen delen en samen genieten van al het lekkers staat centraal. Maar het Suikerfeest houdt meer in dan alleen maar zoetigheden nuttigen. Samen de moskee bezoeken, aalmoezen geven en familie bezoeken is eigenlijk waar het Suikerfeest om draait. Maar deze islamitische feestdag brengt iedereen in opperbeste stemming, om vol goede moed een nieuw jaar in te gaan.

Samen luisteren naar de imam

Of het nu buiten gebeurt of in een moskee, de preek van de imam aan het einde van de ramadan hoort ook bij het Suikerfeest. Zoals de profeet heeft voorgeschreven bezoeken mannen, vrouwen en kinderen deze preek, en omhelzen elkaar na afloop, en wensen elkaar een gezegend feest. Het Suikerfeest wordt ook wel het kleine feest genoemd, wat gevolgd wordt door het offerfeest, welke het grote feest wordt genoemd. De einddatum van de ramadan verschilt per volk en per land, en valt dus niet wereldwijd samen op één dag. Ramadan is dus een intense periode die afgesloten wordt met feest.

Ramadan wereldwijd

Samen leven

Als één van de vijf zuilen is de ramadan een jaarlijks terugkerend iets. Een andere belangrijke zuil voor moslims is de bedevaart naar Mekka, maar deze hoeft maar één keer in het leven te worden gemaakt. Wat de Ganges voor mensen uit India betekent, is dat Mekka voor moslims.
Of het nu om carnaval of de ramadan gaat. Ieder geloof heeft rituelen en feesten om het geloof te kunnen belijden. Er zijn veel belangrijke regels die gevolgd moeten worden om een goede moslim te zijn. Zorg voor de medemens zorgt voor een hechte gemeenschap, die samen een geloof volgen.

Herfst-Equinox 2019

Herfstequinox of herfstpunt betekent het einde van de zomer en het begin van de herfst, een periode waarin we ons en waarin de natuur zich klaarmaakt voor de winter. Het wordt ook wel nachtevening of dag-en-nachtevening genoemd en in het Latijn heet de herfstequinox aequinoctium autumnale. Op dit tijdstip van de dag zijn de dag en nacht vrijwel even lang, net als tijdens de lente-equinox (Latijn: aequinoctium vernum). Dit komt doordat de zon loodrecht boven de evenaar staat. De zomer is nu officieel ten einde en het wordt herfst: de bladeren van de bomen worden geel en rood en zullen vallen, de paddenstoelen schieten uit de grond en het wordt steeds kouder, regenachtiger en minder lang licht buiten. Vroeger betekende de herfst in de landbouw dat de oogst binnen moest zijn. Er was zelfs een nieuwjaarsfeest, Samhain, om het einde van het oogstseizoen aan te geven. De lente-equinox, zomerzonnewende, herfstequinox en winterzonnewende zorgen ervoor dat er vier seizoenen zijn per jaar die elkaar afwisselen. Tijdens herfstequinox komt de zon precies in het oosten op en gaat weer onder in het westen. Dit heeft te maken met de zon die op tijdens de lente- en herfstequinox loodrecht boven de evenaar staat. Waarschijnlijk was u zich wel bewust van de vier verschillende jaargetijden en op welke datum het nieuwe seizoen ongeveer begint, maar wist u niet dat er dus speciale benamingen zijn voor deze vier dagen waarop het ene seizoen eindigt en het nieuwe seizoen begint. Overal ter wereld zijn er verschillende tijdzones en dus verschillen in wanneer het dag en nacht is. Ook zijn de seizoenen niet overal gelijk: wij kennen maar liefst vier seizoenen, maar in de tropen zijn er slechtst twee seizoenen! Dit komt omdat deze plek dichter bij de evenaar is. Ook op de Noordpool en op de Zuidpool werkt het anders dan hier: de herfstequinox kondigt op de Noordpool een periode aan van zes maanden duisternis; op de Zuidpool is het juist zes maanden lang licht. Kunt u zich voorstellen om steeds een half jaar in het licht te leven en een half jaar helemaal in het donker? Toch fijn dat dat in de meeste landen van Europa niet het geval is! Hier hebben wij een dagelijks ritme van dag en nacht en dus van licht en donker. Uiteraard zit er wel verschil in het aantal uren per dag dat het licht is, afhankelijk van het seizoen. De kortse dag, oftewel de dag waarop het het minst lang licht is, vindt plaats tijdens het winterpunt of de winterzonnewende, dus op of rond 21 december. De langste dag van het jaar, waarop het dus het langst licht is, vindt plaats tijdens het zomerpunt of de zomerzonnewende, dus op of rond 21 juni.

Wanneer is de herfstequinox?

Herfstequinox vindt dit jaar plaats op maandag 23 september 2019. In Nederland gebeurt dit exact om 09:50 uur in de ochtend. Maar de herfstequinox kan ook op 22 september vallen. Vervolgens vindt op 22 december om 04:19 uur in de ochtend de winterzonnewende plaats. Dit is, zoals de naam waarschijnlijk al doet vermoeden, het begin van de winter. Het begin van de lente noemen we lente-equinox; het begin van de zomer wordt ingeluid met de zomerzonnewende. De lente-equinox vindt plaats op 20 of 21 maart, de zomerzonnewende op 20 juni en de winterzonnewende op 21 december. Het kan dus per jaar verschillen op welke datum de lente- en herfstequinox plaatsvinden. Dit heeft te maken met het feit dat een jaar niet exact 365 dagen telt, maar eigenlijk 365 en één kwart. Om deze reden is er eens in de vier jaar een schrikkeljaar ter compensatie. Drie jaar lang vinden de lente- en herfstequinox en de zomer- en winterzonnewende elk jaar op dezelfde datum plaats en in een schrikkeljaar is het één dag eerder. Als er geen schrikkeljaar zou zijn, dan zouden de jaargetijden heel langzaamaan verschuiven. Let wel op dat de bovengenoemde data voor de lente- en herfstequinox en de zomer- en winterzonnewende alleen gelden voor het noordelijk halfrond, omdat de seizoenen in het zuidelijk halfrond juist tegengesteld zijn. De equinox van maart betekent hier juist het begin van de herfst en die van september is in het zuidelijk halfrond het begin van de lente. Wat wij zomerzonnewende noemen, is in het zuidelijk halfrond juist het begin van de winter, en onze winterzonnewende in december kondigt in het zuidelijk halfrond dus de zomer aan.

Wat is er te doen met de herfstequinox?

Een aantal bouwwerken zijn op een bepaalde manier gemaakt dat er tijdens de lente- en herfstequinox en tijdens de zomer- en winterzonnewende een bijzondere manier van lichtval ontstaat in of langs het betreffende gebouw. Het kan erg indrukwekkend zijn om deze gebouwen te bezoeken op de tijdstippen dat het seizoen verandert. Denk bijvoorbeeld aan Stongehenge: dit is een monument uit de Jonge Steentijd, gebouwd rond 2300 voor Christus, vlakbij de Engelse plaats Amesbury in het graafschap Wiltshire. Deze oude steenformatie is waarschijnlijk gebouwd om de wisselingen van de seizoenen te vieren. Of wat denkt u van de Piramide van Cheops op het Egyptische plateau van Gizeh? Een andere bijzondere piramide waarbij de lichtval erg indrukwekkend kan zijn tijdens de lente- en herfstequinox is El Castillo. Dit is een trappenpiramide op een schiereiland in Mexico. Bijzonder aan deze piramide is ook het feit dat deze 365 traptreden heeft, dus evenveel als het aantal dagen van het jaar. Dit is dus ook weer een aparte verwijzing naar de jaartelling. Tijdens het lentepunt en herfstpunt vallen de schaduwen op een bijzondere manier langs de trappen; de schaduwen, die aldoor verplaatsen, lijken dan net kruipende slangen! Het Observatorium Robert Morris is iets dichter bij huis, namelijk in Flevoland. Dit gebouw is speciaal neergezet met als doel het bewust meemaken van de ritmes van dag en nacht en natuurlijk ook de wisseling van de vier jaargetijden. In het Observatorium, vlak bij Lelystad en Swifterbant is ook daadwerkelijk een evenement tijdens de zomerzonnewende genaamd Sunsation. Elk jaar is hier toneel, zang en dans en worden gedichten voorgedragen. Ook tijdens de winterzonnewende is er een kleine manifestatie in het Observatorium in Flevoland. Tenslotte heeft het Pantheon in Rome ook verwijzingen naar de lente- en herfstequinox en de zomer- en winterzonnewende. De ingang van dit gebouw ligt bijvoorbeeld pal naar het noorden; op deze manier valt er nooit direct zonlicht naar binnen door de ingang van het Pantheon. Maar er is wel een andere belangrijke lichtbron in het gebouw: de oculus, een grote, ronde opening in het midden van het dak van de koepel. Tijdens de lente-equinox schijnt het zonlicht prachtig door het rooster boven de deur. De zonnevlek verschuift elke dag door het Pantheon. Dit is een erg bijzondere eigenschap van dit gebouw! Naast het bezoeken van bijzondere bouwwerken rond de equinoxen en zonnewendes hebben sommige mensen ook hun eigen rituelen of ceremonies om de overgang van de seizoenen te vieren. Zo is er ook een spiritueel equinox ritueel, waarbij men zich reinigt langs de chakrapunten, een kaars aansteekt, afscheid neemt van het seizoen, het nieuwe seizoen verwelkomt en wensen uitspreekt. Tenslotte wordt de kaars weer gedoofd.

Halloween 2019

Als je aan Halloween denkt, dan denk je waarschijnlijk aan kinderen in verkleedkostuums die de deuren langs gaan om snoepjes op te halen? Het klopt dat dit op Halloween gebeurd, maar wat is Halloween precies? Waar komt deze feestdag vandaan, waar wordt het voornamelijk gevierd en waarom wordt deze dag gevierd? Dat gaan we jou vandaag uitleggen.

Halloween is een, inmiddels internationale feestdag

Halloween wordt in een aantal landen jaarlijks gevierd. Landen zoals Ierland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada. Ook zien we vooral in het laatste decennium dat het feest, mede door de komst van social media en verschillende Amerikaanse films, heel mainstream is geworden en meerdere landen op verschillende continenten mee doen met de Halloween festiviteiten. Denk hierbij aan verschillende landen in Europa, zo ook in Nederland, Australië en zelfs Azië.
Ook al is het in Nederland niet heel gebruikelijk voor de kinderen om langs de deuren te gaan om snoepjes op te halen, worden er wel verschillende Halloween versieringen thuis opgehangen en kun je op verschillende pompoen boerderijen Halloween activiteiten ondernemen. Het ‘pumpkin carving’, vertaald: het uitsnijden van pompoenen is ook in Nederland heel populair geworden.

Toch zijn er een aantal buurten in Nederland die hun eigen Halloween feestjes organiseren en waarbij er wordt afgesproken dat de huizen die versierd zijn met Halloween slingers en spookjes, bezocht mogen worden door de kinderen om snoepjes op te halen. Vaak worden deze vergezeld door hun ouders. Omdat dit toch vaak volgens de traditie in de avonduren gebeurd is het verstandig om de jonge kinderen bij deze snoepjestocht te begeleiden. Het is een eenmalig gebeuren. Enkel op de avond van 31 oktober verkleden de kinderen zich in hun lievelingskostuums en ga ze langs de deuren. Nadat er aangebeld is en de deur open gedaan wordt schreeuwen de kinderen : Trick or Treat! Het is de bedoeling dat je dan voor de ‘treat’ gaat en de kinderen een snoepje geeft.

Naast kinderen vieren jong volwassenen dit feest ook vaak en zul je merken dat er zelfs in restaurants en clubs op 31 oktober Halloween gerelateerde feesten en partijen georganiseerd zullen worden.

Geschiedenis van Halloween

De naam “Halloween” is afgeleid van All Hallows Eve. Dit is de avond van de Allerheiligen. (1 november). In de Keltische kalender begon het nieuwe jaar op 1 november. En net zoals wij oudjaarsavond op 31 december vieren, werd het toen der tijd op 31 oktober gevierd. Het was de dag waarbij het jaar officieel werd afgesloten; het land was door de boeren geoogst en het zaaigoed voor werd voor het nieuwe jaar klaargelegd. Het nieuwe jaar werd door de Ieren ook wel Samhain genoemd. Samhain is in het oud Iers ook de naam voor de overgang van het oude naar het nieuwe jaar.

Naast dat Samhain werd gevierd om het nieuwe jaar in te luiden was het ook om een andere reden een grote en bijzondere gebeurtenis. De Kelten geloofden dat het ‘de dag van de doden’ was. Dit klinkt misschien wat eng, maar dat was het in die tijd ook. De Kelten waren er van overtuigd dat de geesten van iedereen die het jaar er voor was overleden, terug naar de aarde kwamen, op zoek naar een lichaam om over te kunnen nemen. Om de geesten af te schrikken en er voor te zorgen dat hun lichaam niet werd overgenomen door de geesten droegen deze ‘enge maskers’. Hierdoor is de traditie ontstaan dat wanneer Halloween gevierd wordt, dit verkleed te doen.

De Halloween viering in de Verenigde Staten.

Hoewel het in Ierland al enkele eeuwen gevierd werd, heeft Halloween pas in de tweede helft van de 19e eeuw zijn opmars in de Verenigde Staten gemaakt. Dit kwam voornamelijk omdat er heel veel Ierse immigranten naar Amerika trokken in deze periode en zij hun tradities meenamen en de lokale bevolking hier aan introduceerden. In deze periode is ook de jack-o lantern ontstaan. Dit is de uitgeholde pompoen waarin waxine lichtjes geplaatst worden. De pompoen is verreweg de meest bekende Halloween versiering.
De Jack-o lantern dankt zijn naam aan een Ierse smid Jack die de duivel wist te vangen en een hele lange tijd gevangen heeft gehouden. Na jarenlange smeekbedes van de duivel en de belofte om Jack niet mee te nemen naar de hel heeft Jack de duivel toch vrijgelaten. De duivel heeft zich aan zijn woord gehouden en is zonder Jack terug naar de hel gegaan. Toen Jack stierf mocht hij door zijn slechte levenspad de hemel niet in, maar ook in de hel werd hij geweigerd. De duivel stuurde hem weg en gooide hem een brandende kool achter na. Deze kool heeft Jack in een knol gestopt om zo voor zich zelf een blijvende verlichting te creëren waarmee hij over de aarde kon zwerven om zijn laatste rustplaats te vinden. Zo is de lantaarn ontstaan (volgens mythes en verhalen) en is deze daarom ook het grootste Halloween symbool geworden.

Initieel werden er voornamelijk knollen gebruikt om de lantaarns te maken, maar de naar Amerika geëmigreerde Ieren ontdekten al snel dat pompoenen veel geschikter waren en het vuur in pompoenen veel langer bleef branden.

Door de jaren heen werd Halloween steeds populairder in de Verengde Staten. Vanaf de 20e eeuw werd het ook een echt kinderfeest en gingen de kinderen onder begeleiding van hun oudere zus, broer of ouders, de deuren langs voor het ‘trick or treat’ ritueel. De bewoner van het huis waar werd aangebeld moet een snoepje geven. Gebeurd dit niet dan mag je deze een beetje laten schrikken.

Halloween in Nederland en België

In Nederland en België wordt tegenwoordig deze bijzondere feestdag ook vaak gevierd. Vooral veel basisscholen nemen dit feest ook op in hun jaarlijkse vieringen. Er worden vaak thema weken georganiseerd die werken naar de feestelijke spookachtige ontknoping op 31 oktober: Het Halloweenfeest. Ook zien we dat veel verschillende pretparken een graantje proberen mee te pikken en hun eigen Halloween feesten organiseren. Inmiddels is de ‘fright night’ van pretpark Walibi en Sixflags zo uitgegroeid dat ze deze spooky avond een hele week lang organiseren. Je kunt het park dan in de avonduren betreden, rondlopen en meegenieten van de Halloween activiteiten. Pas wel op dat je niet schrikt van één van de vele acteurs gekleed in kostuums zoals mummy’s, spoken of heksen die door het park zijn ingehuurd om jou te laten schrikken!

Halloween wordt door heel Nederland gevierd, toch zien we dat het feest in de Randstad, Noord Holland en Noord Brabant een stuk populairder is dan in de rest van de land. Dit kan er mee te maken hebben dat de overige provincies en land delen van oorsprong Rooms Katholiek zijn en hier de focus meer ligt op het Sint-Maartensfeest dat op 11 november gevierd wordt. Qua rituelen en vieringen lijkt het heel erg op Halloween. Met Sint Maarten gaan de kinderen ook langs de deuren om snoepjes en ander lekkers op te halen. In plaats van de bewoners te laten schrikken zingen zij vrolijke Sint Maartens liederen.

In België wordt Halloween voornamelijk gevierd in het Vlaamse gedeelte van het Land. In Wallonië vieren ze Halloween doorgaans niet.

Halloween: Commercieel gedoe?

Ondanks dat het in Nederland gevierd wordt is er ook veel kritiek op deze spookachtige feestdag. Het wordt in de zelfde categorie als Valentijnsdag geplaatst en veel mensen zien het toch als een commerciële feestdag waar de focus meer ligt op geld verdienen aan de consumenten in plaats van het plezier dat de consument uit deze feestdag kan halen.
Toch mag dit de pret niet drukken en viert een groot deel van de Nederlandse bevolking deze feestdag toch gezellig mee!

Hemelvaart 2019

Het zal u vast niet zijn ontgaan vorige maand: donderdag 30 mei 2019 was het in Nederland en in veel andere Europese landen weer Hemelvaartsdag. Voor de meeste mensen is dit namelijk een vrije dag, maar waarom eigenlijk? Veel scholen en bedrijven geven hun leerlingen en werknemers ook de dag na Hemelvaart nog een vrije dag. Maar weet u eigenlijk wat Hemelvaart inhoudt en wat er op deze dag wordt gevierd? Veel Christenen zullen goed bekend zijn met deze dag, omdat het een Christelijke feestdag is, maar veel mensen geloven tegenwoordig niet of hebben een andere religie, zoals het Jodendom, de Islam, het Hindoeïsme of het Boeddhisme. Ook wordt het vaak verward met andere gebeurtenissen in de paastijd, zoals Pasen en Pinksteren. Het kan soms lastig zijn om deze dagen uit elkaar te houden als je niet goed weet wat ze inhouden. Deze feestdagen hebben wel allemaal met elkaar te maken, maar er zijn uiteraard duidelijke verschillen tussen Pasen, Hemelvaart en Pinksteren. Daarom wordt in dit artikel uitgelegd wat Hemelvaartdag is en waar het vandaan komt, de relatie met de andere feestdagen in de paastijd zoals Pasen en Pinksteren, wanneer we het vieren, in welke landen het wordt gevierd en wat er te doen is op deze dag qua evenementen.

hemelvaart

Wat is Hemelvaart?

Hemelvaartdag is een herdenkingsdag of feestdag in het Christendom. Een andere benaming voor deze dag is ’s Heren Hemelvaart, of in het Latijn: Ascensio Domini. Op deze dag wordt herdacht, maar eigenlijk ook gevierd, dat Jezus Christus naar God is opgevaren. Met andere woorden: Jezus Christus is naar de hemel gegaan, vandaar de naam Hemelvaart. Met Pasen werd gevierd dat Jezus uit de dood was opgestaan nadat hij stierf aan het kruis. Met Pinksteren wordt vervolgens herdacht dat de Heilige Geest wordt uitgestort over de aarde. Nu Jezus met Hemelvaart naar de hemel is gegaan, is hij dicht bij God en heeft zo een machtige positie gekregen naast Hem. Toen Jezus aan het kruis werd genageld en stierf, werd hij zwaar vernederd. Nu is hij bij God in een hogere positie gekomen en dat is wat elk jaar weer gevierd wordt in veel Europese landen. Pasen, Hemelvaart en Pinksteren vertellen samen een chronologisch verhaal van Jezus en zijn zo onlosmakelijk met elkaar verbonden. Je kunt je voorstellen dat Hemelvaart een wat droevige lading heeft omdat Jezus de aarde verlaat en naar de hemel vaart, maar zo wordt dit in het Christendom niet gezien. Hemelvaartsdag wordt juist gevierd als feestdag, omdat Jezus is verrezen naar de hemel en in de eeuwigheid bij zijn vader God mag blijven. Dit is geen afscheid, maar juist een prachtige gebeurtenis voor vele Christenen waarom niet gerouwd wordt, maar welke gevierd moet worden. In het Oude Testament van de Bijbel wordt in Henoch, Elia en Mozes gesproken over de hemelvaart van Jezus. Er is een tegenspraak tussen Lucas en Handelingen in de Bijbel wat betreft de dag dat Jezus in de hemel werd opgenomen. In Lucas is dit op dezelfde dag als zijn opstanding, oftewel met Pasen, maar volgens Handelingen pas na negenendertig dagen. Het is gebruikelijk in de meeste Europese landen dat Hemelvaartsdag veertig dagen na Pasen plaatsvindt en tien dagen voor Pinksteren, zoals hieronder ook verder zal worden beschreven.

De Paascyclus

Hemelvaartsdag is onderdeel van de jaarlijks terugkerende paascyclus in het Christendom. Deze cyclus begint zeventig dagen voor Pasen met Septuagesima. Deze periode hoort bij het voorvasten, net als Sexagesima, Quinquagesima en Vastenavond, welke respectievelijk zestig dagen voor Pasen, vijftig dagen voor Pasen en de dinsdag voor Aswoensdag worden gehouden. Vervolgens volgt er een periode van Vasten, te beginnen met Aswoensdag. Dit is 46 dagen voor Pasen. Tot 1969 werd de één-na-laatste zondag voor Pasen Passiezondag genoemd en dit hoorde ook bij de vastentijd. Daarna volgt de Goede Week, met Palmzondag (Palmpasen; de zondag voor Pasen), Schorselwoensdag, Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag. De dag hierna is het Pasen, gevolgd door Paasmaandag. De zondag na Pasen wordt ook wel Beloken Pasen genoemd, de derde zondag na Pasen heet Jubilate. De drie dagen voor Hemelvaart worden Kruisdagen genoemd. Hemelvaart vindt dan plaats op de veertigste paasdag. Precies zeven weken na Pasen is het Pinksteren. De woensdag, vrijdag en zaterdag na Pinksteren hebben ook nog een bijzondere naam, namelijk Quatertemperdagen. De zondag na Pinksteren wordt het hoogfeest van de Heilige Drie-eenheid gevierd. In België bestaat er ook nog een Sacramentsdag, welke gevierd wordt op de tweede donderdag of de tweede zondag na Pinksteren. De derde vrijdag na Pinksteren wordt beschouwd als het Hoogfeest van het Heilig Hart.

Wanneer wordt Hemelvaart gevierd?

Dit jaar viel Hemelvaartsdag op donderdag 30 mei. Hemelvaartdag valt elk jaar op een donderdag en dus steeds op een andere datum, net als Pasen en Pinksteren. Hemelvaart wordt veertig dagen na Pasen gevierd. Tien dagen later vindt vervolgens Pinksteren plaats. De datum waarop Pasen, Hemelvaart en Pinskteren worden gevierd is ieder jaar verschillend, maar wel afhankelijk van elkaar. Vaak wordt in de Christelijke kerken een paaskaars gebrand in de paastijd. Hemelvaartsdag valt meestal op een donderdag in mei, afhankelijk dus van wanneer het Pasen en Pinksteren is. In 2016 viel Hemelvaart behoorlijk vroeg in het jaar, namelijk al op 5 mei. Dit jaar viel Hemelvaartsdag vrij laat in de maand, namelijk pas op 30 mei. Hemelvaartsdag valt op zijn vroegst op 30 april en uiterlijk op 3 juni. Op deze datums zal Hemelvaartsdag de komende jaren plaatsvinden: 21 mei 2020, 13 mei 2021, 26 mei 2022, 18 mei 2023, 9 mei 2024, 29 mei 2025, 14 mei 2026, 6 mei 2027, 25 mei 2028 en 10 mei 2029. Er wordt wel eens gezegd: “als Pasen en Pinksteren op één dag vallen.” Als we kijken naar de bovenstaande informatie, waarin staat dat er vijftig dagen verschil zitten tussen Pasen en Pinksteren, is de betekenis van dit gezegde dus: “nooit.”

Waar wordt Hemelvaartsdag gevierd?

In Europa is in Nederland, België, Duitsland (Himmelfahrt), Frankrijk (Ascension), Denemarken (Kristi himmelfartsdag), Noorwegen (Kristi himmelfartsdag), Zweden (Kristi himmelsfärdsdag), Finland (Helatorstai), Portugal (Festa da Ascensão), Oostenrijk, Zwitserland, IJsland (Uppstigningardagur), Liechtenstein, Luxemburg en Monaco Hemelvaartsdag een officiële feestdag en is men dus vrij van school en werk. Ook Italië, Polen (Wniebowstapienie Panskie) en Hongarije vieren Hemelvaartsdag, maar zij doen zit één week voor Pinksteren, terwijl in Nederland Hemelvaartsdag veertig dagen na Pasen en tien dagen vóór Pinksteren wordt gevierd. In het Engels wordt Hemelvaart aangeduid met The Feast of the Ascension of Jesus Christ, Ascension Day of Ascension Thursday. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld is Hemelvaartsdag geen officiële feestdag zoals in de Europese landen. De VS kennen slechts een klein aantal officiële, nationale feestdagen. Vaak worden deze feestdagen dan welu uitbundig gevierd, zoals Thanksgiving Day en Christmas Day (Kerstmis).

Wat is er te doen op Hemelvaartsdag in Nederland?

In Nederland zijn veel mensen verplicht vrij en daarom wordt regelmatig een aantal evenementen georganiseerd. Zo zijn er door het hele land verspreid veel markten en op sommige plaatsen festivals met live-muziek. Het Breda Jazz Festival wordt gehouden op Hemelvaartsdag, evenals Dauwpop en het Nederlands jongleerfestival. Ook gaan veel mensen op Hemelvaartsdag dauwtrappen. Dit is een traditie die bij deze dag hoort. Het verhaal gaat dat veel mensen vroeger op Hemelvaartsdag al vroeg opstonden en blootsvoets dansten en zongen in het gras. Omdat het nog zo vroeg was, lag er nog dauw op het gras. Met betrekking tot dauwtrappen wordt er op Hemelvaartsdag in Nederland vaak ook een wandeling of fietstocht gemaakt.

Pinksteren 2019

Pinksteren is niet zomaar een verlengd weekend. Pinksteren is een christelijk feest, waar niet iedereen de oorsprong van weet te vertellen. Het pinksterfeest is ontstaan nadat de Heilige Geest destijds op aarde is neergedaald, om de mensen te vervullen met zijn aanwezigheid en al het goede van God. Pinksteren volgt tien dagen na de Hemelvaart en wordt wereldwijd gevierd.
In de bloei van zijn leven werd Jezus van Nazareth, op 33 jarige leeftijd, gekruisigd op de berg Golgotha. Na zijn overlijden aan het kruis, nam men zijn lichaam en legde dit in een grot. De grot werd afgesloten en bewaakt, zodat niemand het lichaam van Jezus zou kunnen stelen. Anderhalve dag na zijn dood verscheen Jezus aan zijn discipelen om te vertellen wat hun te doen stond. Het was de bedoeling, dat zij de goede boodschap van God gingen verspreiden. Jezus is gekruisigd op de vrijdag voor Pasen. Ondanks dat deze dag voor gelovigen een beladen dag is, noemen we deze dag toch Goede Vrijdag.

Discipelen, de Hemelvaart en Pinksteren

Na de kruisiging op Goede Vrijdag, stond Jezus tijdens Pasen op uit de dood. Na de nodige verschijningen aan zijn vrienden, na 40 dagen, ging Jezus naar de Hemel. Daarom heet deze dag ook Hemelvaart. En 10 dagen later stuurde God de Heilige Geest naar de aarde, om de mensen te vervullen met de blijde boodschap van hoop, geloof en liefde. De komst van de Heilige Geest hier op aarde wordt sindsdien Pinksteren genoemd. De Heilige Geest wordt door de christenen beschouwd als de Geest van God. De Vader, de Zoon, en de Heilige Geest worden daarom ook samen genoemd in de Bijbel en in gebeden.

De Heilige Geest afgebeeld als duif

Pinksteren is onlosmakelijk verbonden met de het leven van Jezus, en het is een gevolg van het feit dat God de Heilige Geest naar de aarde stuurde. De Heilige Geest wordt zowel in het Oude, als in het Nieuwe Testament genoemd, en wordt op een aantal manieren afgebeeld. Er zijn schilderijen waarop de Heilige Geest bijvoorbeeld afgebeeld staat als witte duif. De witte duif komt een aantal keren voor in de Bijbel, onder andere met Noah op de Ark, na de zondvloed.

Het ontstaan van de kerk

De komst van de Heilige Geest op aarde, wat ook wel Pinksteren wordt genoemd, was door God bedoeld om aan iedereen ter wereld zijn bedoelingen door te geven. Het schijnt dat iedereen op aarde in zijn eigen taal de boodschap duidelijk kon verstaan. Het plan van God moest ten uitvoer worden gebracht, en zo verscheen 10 dagen na de Hemelvaart de Heilige Geest op aarde, om de boodschap nogmaals over te brengen.

God en het plan

Een blijde boodschap

De boodschap van God valt het beste te vertalen naar de Tien Geboden uit de Bijbel.

  • U zult geen andere goden aanbidden
  • U zult geen beelden van mij maken
  • U zult niet vloeken
  • U zult niet werken op de zevende dag
  • U zult uw Vader en uw Moeder eren
  • U zult niet doodslaan
  • U zult niet echtbreken
  • U zult niet stelen
  • U zult niet liegen
  • U zult niet de vrouw van een ander liefhebben

Maar God heeft hier vooral de nadruk gelegd op naastenliefde en hoop hebben.

Geloof en u zult behouden blijven

De tien geboden zijn een uitstekende houvast om mee te leven. Het gaat over goede gewoonten en geloof in God. Voor ieder is er een plek in de Hemel mits er maar wordt erkend dat God bestaat. Het geloven in God brengt automatisch naastenliefde met zich mee, om een waardevol leven te hebben. Tijdens Pinksteren stuurde God de Heilige Geest om dit allemaal te benadrukken.

Pinksteren, wereldwijd

Omdat het geloof ruim is verspreid, wordt het Pinksterfeest wordt wereldwijd gevierd. Pinksteren is het laatste feest van het liturgisch jaar. De gehele periode na Pinksteren tot de 1e Advent wordt ook wel de groene tijd genoemd. Waarna de Adventsperiode begint tot aan de Kerst. Tijdens Pinksteren kreeg ieder destijds in zijn of haar eigen taal de boodschap van God te horen, zowel de gelovigen als de niet gelovigen. Daarom vindt men dat tijdens Pinksteren, wereldwijd de kerkgeschiedenis is begonnen.

Tongen van vuur

Volgens de Bijbel kwamen en tijdens Pinksteren opeens vlammen uit de Hemel die neerdaalden op de discipelen, die spontaan in vreemde talen begonnen te spreken. Vervuld met de Heilige Geest was het op deze manier mogelijk om aan iedereen de boodschap met het Grote Plan van God over te brengen. Omdat het in die periode ook het feest van de eerstelingen was, waren er veel mensen in Jeruzalem uit meerdere landen. Niet alleen werden door de bijzondere klanken van de talen veel mensen aangetrokken, maar ook konden deze mensen de boodschap verstaan die er werd verkondigd.

Ieder geeft zijn eigen invulling aan Pinksteren

Maar het blijft feest

Pinksterweekend is dus een weekend met een bijzondere historie. Niet iedereen is overtuigd van het bestaan van God, maar dat is ook een zeer persoonlijke keuze. Ook zonder in God te geloven kan iemand als een goed mens willen leven, en onbewust misschien toch de Tien Geboden toepassen. Het Geloof in God is geen lastige kwestie, zolang niemand er maar een probleem van maakt. Joodse mensen en niet-Joodse mensen, Moslims of Christenen en Atheïsten geven allemaal op hun eigen manier invulling aan de dagen rondom Pinksteren.

Vrijheid, blijheid en Pinksteren

Waar voor de ene persoon het bezoek aan een kerk centraal staat tijdens de Pinksteren, kan een ander zich prima vermaken met het schilderen van de schuur. Wat men doet is niet zo heel erg belangrijk, als men er zich maar bewust van is waarom er op maandag na het Pinksterweekend niet wordt gewerkt. Bijvoorbeeld gelden er in Duitsland bepaalde wetten op dit soort feestdagen, voor onder andere bedrijfstransporten. De invloed van Pinksteren is overal merkbaar.

Geloof en populariteit

Waar vroeger de kerken overvol zaten, is er een hoop leegloop geweest. Na de Tweede Wereld Oorlog was het een goed gebruik om naar de kerk te gaan. Maar inmiddels hebben mensen uit andere landen, andere geloven geïntroduceerd in Nederland, en de kerk heeft ook zeker aan populariteit verloren. Tevens eist het drukke bestaan de aandacht op voor andere zaken, terwijl men toch goed geniet van de vrije dagen die christelijke feestdagen opleveren.

Altijd een goed mens zijn

Pinksteren houdt vooral in, gewoon een goed mens zijn. Geloven in God is een persoonlijke kwestie en zoiets valt niet te verplichten. De Boodschap die de Heilige Geest over moest brengen, is tot op de dag van vandaag helaas nog niet bij iedereen aangekomen. Er zijn nog teveel oorlogen en wreedheden op deze aarde, om te kunnen beweren dat de Goede Boodschap bij iedereen is ontvangen. Maar nog steeds zijn er veel mensen aan het werk om deze Boodschap wel te verspreiden. De vredesduif, die ook wel als de Heilige geest wordt gezien is een symbool geworden voor hoop op een vredige wereld.

IJsheiligen 2019

Wanneer de IJsheiligen voorbij zijn, kunnen de eenjarige bloemen en planten de tuin in. Buiten kan alles weer in orde gemaakt worden, want de grootste kans op vorst is voorbij. De nachtvorst is funest voor zaailingen en eenjarig goed, en de IJsheiligen sluiten de koudste periode van het jaar af, en geven aan dat de temperatuur omhoog gaat. IJsheiligen is een periode van drie tot vijf dagen, waarin gedenk-, naam- en feestdagen van Heiligen uit de christelijke kerk vallen. De periode loopt van 11 tot en met 15 mei. En op iedere dag van die periode staat een heilige centraal.

De heiligen op een rijtje

Vooral in Europa zijn er genoeg bewijzen te vinden van de diepe indruk die de heiligen hebben achtergelaten. Dorpen, straten, scholen, kerken en sportverenigingen dragen nog hun namen.

  • Mamertus van Vienne
  • Pancratius van Rome
  • Servatius van Maastricht
  • Bonifatius van Tarsus
  • Sophia van Rome

Omdat in de nodige landen het getal drie een heilig getal is, wordt soms Mamertus niet meegerekend, en in andere landen hoort Bonifatius er weer niet bij. Vooral in het oosten van Europa is men bekend met Sophia van Rome. Het ligt er dus maar net aan waar iemand woont, en wie er herdacht wordt.

IJsheiligen en de kou

De mannen die heilig verklaard werden, hebben niets te maken met vorst of de gedragingen van het weer. Zowel sterf- als feestdagen zijn aaneengesloten en zijn ondertussen een mijlpaal in de samenleving geworden. De IJsheiligen zijn ooit heilig verklaard omdat ze ieder hun eigen strijd hebben geleverd voor het christendom. De Romeinen hebben vele christen vervolgd en omgebracht, vanwege een andere geloofsovertuiging.

Een bewogen geschiedenis

Niet alleen tussen de vele volkeren, maar ook tussen de kerken onderling is er veel strijd gevoerd. De namen van veel slachtoffers zijn terug te vinden in de wereld om ons heen. Of het nu gaat om de Sint Bonifatius basiliek, of de Sint Servatius kerk of straat, de bewogen geschiedenis van alle IJsheiligen heeft er voor gezorgd dat ze nog steeds worden herdacht, en hun namen nog worden gebruikt. Maar de IJsheiligen geven met zijn allen aan dat de koude periode is afgesloten, en er beter weer op komst is.

IJsheiligen en hun oorsprong

Wie schuilt er achter de naam?

Mamertus van Vienne, leefde in Vienne in Frankrijk, en was tevens Aartsbisschop van Vienne. Mamertus is een heilige in de christelijke kerk, en maakt deel uit van de groep IJsheiligen. En hij is de beschermheilige van de herders en de brandweer. Mamertus is overleden op 11 mei in het jaar 475, en hij is de grondlegger van de Kruisprocessie, die nu nog steeds bestaat, en nog in veel landen wordt gehouden.

Pancratius van Rome is een aan wrede marteldood gestorven. De Romeinen hebben hem op een brute wijze omgebracht, omdat hij niet aan de Romeinse goden wilde offeren. Zijn sterfdag was op 12 mei in het jaar 304. De stoffelijke resten van Pancratius werden geborgen en begraven, en de Sint Pancratiusbasiliek is over deze stoffelijke resten van Pancratius heen gebouwd, en is nog steeds in Rome te bezichtigen. Zijn naam wordt nog steeds gebruikt voor kerken, scholen en sportverenigingen.

Servatius van Maastricht was een fanatiek tegenhanger van het Arianisme, en stond aan de kant van de Trinitariërs. Er zijn veel verhalen en vertellingen over Servatius te vinden. Zijn geboorte en sterfdag zijn helaas onbekend, maar geschat wordt dat hij rond de 4e en de 5e eeuw heeft geleefd. Zijn naamdag is in ieder geval op 13 mei. Servatius is de eerste historisch verifieerbare bisschop van Nederland. Servatius van Maastricht is daarom ook de beschermheilige van Maastricht.

Bonifatius van Tarsus heeft niets te maken met de Bonifatius die in een hele andere tijd in Dokkum werd omgebracht. Bonifatius van Tarsus is op 14 mei geboren in Rome, en dit is ook zijn naamdag. En ook hij is omgebracht door de Romeinen, tijdens de christenvervolgingen. Sinds 1969 is het niet meer verplicht om hem te vereren, maar nog steeds hoort hij in het rijtje van de IJsheiligen. Zijn stoffelijk overschot ligt in Rome in de basiliek van Santi Bonifacio e Alesso.

Sophia van Rome is in het jaar 304 overleden, ook ten gevolge van de christenvervolging. Het stoffelijk overschot van Sophia ligt voor een deel in Rome in de basiliek van San Martino ai Monti. En een ander deel van haar ligt in de abdij van Eschau. Sophie heet ook wel koude Sophie omdat zij de enige beschermheilige is tegen de nachtvorst. Vooral in Duitsland wordt haar naamdag gebruikt om de planten buiten te zetten, en de bloembakken aan de gevel te hangen. Het is Duitse spreekwoord luidt daarom ook; Pflanze ni vor der Kalte Sophie. Sophie is een bekende heilige, en vooral in de oosterse kerken.

Er zijn natuurlijk uitzonderingen

Naamdagen en weersinvloeden

De namen en de dagen van de IJsheiligen liggen vast en zijn praktisch onveranderlijk. Maar per locatie verschilt het of de bepaalde heiligen uit het rijtje wel of niet worden meegerekend. Landen, mensen en gewoontes verschillen, en zo is dat ook tijdens de periode van de IJsheiligen waarneembaar. In Hongarije is de laatste ijsheilige op 25 mei. Voor de Hongaarse mensen is die dag belangrijk want, bij regenachtig weer verwacht men zure wijn. En wanneer het helder weer is en de zon schijnt, op is de kans groot dat de wijn dat jaar zoet wordt. Zo blijkt dus dat er heel wat gewicht aan deze dagen in mei wordt gegeven.

Vele spreuken

Het grappige aan de vele spreuken is dat hoe eenvoudig ze ook zijn, er altijd een kern van waarheid in verscholen zit. Voor Servaas geen zomer, en na Servaas geen winter, of het kan vriezen tot in mei, tot de IJsheiligen zijn voorbij, zijn voorbeelden van de ontelbare spreuken die er te vinden zijn.

De bloemen kunnen weer naar buiten

Meteorologie in mei

Warme periodes in februari en maart brengen mensen al in voorjaarsstemming, terwijl dan de winter nog niet voorbij is. Het is heerlijk om in februari wanneer de zon fel schijnt in een T-shirt buiten te lopen. De eerste zonnestralen na de winter maken nog geen zomer, dus het blijft dan nog even oppassen geblazen, zowel voor de mens zelf, als voor bloemen en planten. De nachtvorst is dan nog niet voorbij, ook al zijn er tien dagen achter elkaar mooi weer in februari of maart. April en zijn eigen wil hebben ook niet veel goeds in petto voor nieuw zaaigoed wat de tuin in moet. Geduld is daarom een schone zaak, want de IJsheiligen komen vanzelf.

De kern

Het is een feit dat jonge planten, bloemen en bloesems niet tegen nachtvorst kunnen. Daarom werden er op veel plaatsen ook wel vuren gestookt om de nieuwe knoppen te beschermen tegen de nachtvorst. In landen met seizoenen is het altijd een strijd tegen of met de elementen om dingen goed te laten groeien en bloeien. De periode van de IJsheiligen is daarom een belangrijke periode, die ieder jaar weer terugkomt, waarin de koude periode weer wordt afgesloten. Of iemand nu christelijk is of niet, iedereen weet van de IJsheiligen, en hoe belangrijk ze zijn.

Internationale Vrouwendag 2019

8 maart is het Internationale Vrouwendag; de dag dat we extra stil staan bij de emancipatie van vrouwen. Solidariteit en strijdbaarheid van vrouwen; dat is wat belangrijk is op deze bijzondere dag. Ondanks de vele veranderingen en vooruitgang van de afgelopen tijd is een dag waarop we extra aandacht besteden aan de geëmancipeerde vrouw nog altijd hard nodig.

Waarom 8 maart?

Internationale Vrouwendag bestaat sinds 1911. De oorsprong ligt echter nog verder in het verleden. In New York vond in 1908 voor het eerst een vrouwenstaking plaats. Dit gebeurde op 8 maart. De vrouwen staakten destijds omdat zij het niet eens waren met de slechte werkomstandigheden in de textielindustrie. Achteraf kan deze staking worden gezien als het startschot voor vrouwenemancipatie. Het was de Duitse socialiste Clara Zetkin die in 1910 voorstelde om 8 maart uit te roepen tot Internationale Vrouwendag. Dit deed ze tijdens de Internationale Vrouwenconferentie in Kopenhagen. Haar voorstel werd destijds niet meteen overgenomen. Zo vierde men in Nederland op 12 maart 1912 voor het eerste Internationale Vrouwendag. 8 maart bleef echter een datum van stakingen. In 1917 staakten vrouwen op deze dag in Sint-Petersburg, onder leiding van Aleksandra Kollontaj. Ook zij staakten omdat ze het niet eens waren met de slechte werkomstandigheden in de textielindustrie. Het Internationale Vrouwensecretariaat besloot daarop dat vanaf dat moment overal ter wereld op 8 maart Internationale Vrouwendag gevierd zou worden. In een tijd dat socialisme werd gezien als iets gevaarlijks, waren met name kapitalistische landen niet bezig met deze socialistische feestdag. Ze erkenden hem vaak niet en er werd dan ook niets gevierd. Dit bleef zo gedurende een groot deel van de Koude Oorlog. Pas na de tweede feministische golf in de jaren zestig nam de populariteit van de dag weer toe. Overal ter wereld werd Internationale Vrouwendag gevierd met demonstraties, conferenties, bijeenkomsten en nog veel meer. De VN erkende de dag in 1978.

Internationale Vrouwendag in Nederland

Het duurde even voor Internationale Vrouwendag een succes werd in Nederland. Lange tijd wisten weinig mensen van het bestaan en werd er dan ook vrijwel niets georganiseerd op 8 maart. Later won de dag aan populariteit en tegenwoordig worden er tal van evenementen georganiseerd op deze bijzondere dag. Er wordt op deze dag aandacht gevraagd voor een aantal diverse thema’s. Denk bijvoorbeeld aan economische zelfstandigheid van vrouwen, het aanpakken van seksueel geweld, meer gelijkheid op de werkvloer en het voorkomen van discriminatie. De feestdag is bij uitstek de gelegenheid om stil te staan bij al deze zaken.

Waarom is deze dag nodig?

Nu vraag je je wellicht af of een dag als deze echt nodig is. Er is de afgelopen jaren, zeker in de Westerse wereld, al veel veranderd. Vrouwen werken steeds vaker, ze verdienen meer en worden in principe gezien als gelijk aan de man. Er zijn grote stappen gezet op het gebied van vrouwenemancipatie. Maar we zijn er helaas nog niet. Er zijn nog voldoende misstanden, ook hier in het Westen. Vrouwen zijn in veel situaties nog niet gelijk aan mannen. Zo verdienen vrouwen nog altijd minder dan hun mannelijke collega’s. Ze werken minder uren en zijn vaker verantwoordelijk voor het huishouden. Ze leven bovendien vaker in armoede e een groot deel is nog altijd afhankelijk van een man. Bovendien hebben veel vrouwen nog altijd te maken met seksueel geweld of intimidatie. Er valt dus nog genoeg te verbeteren. Op een dag als Internationale Vrouwendag kunnen we hierbij stilstaan. Er wordt aandacht gevraagd voor de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Men strijdt voor meer vrouwenemancipatie en demonstreert tegen discriminatie en seksisme. 8 maart is de dag dat feministen van zich kunnen laten horen en strijden voor een gelijke wereld.

Vrouwenemancipatie: de huidige stand

Vrouwenemancipatie zet zich er wereldwijd voor in dat mannen en vrouwen gelijke rechten krijgen op politiek, sociaal, economisch, juridisch en cultureel vlak. Vrouwen hadden lange tijd een ondergeschikte rol aan de man. Ze mochten niet werken en hadden nergens inspraak in. Zo mochten zij niet stemmen of politiek bedrijven. Sterker nog, ze mochten vaak niet eens zelf kiezen met wie ze trouwden. Dit begon te veranderen in de twintigste eeuw. Rond 1900 begonnen vrouwen hun plek op te eisen. Zo werd er bijvoorbeeld gestreden voor stemrecht en in 1917 kregen vrouwen dan ook eindelijk kiesrecht. Het ging destijds wel enkel om passief kiesrecht. Actief kiesrecht was nog altijd alleen opengesteld voor mannen. Het duurde nog tot 1919 voordat er ook actief kiesrecht aan vrouwen werd toegekend. In 1922 kregen Nederlandse vrouwen voor het eerst de kans te stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. De periode waarin vrouwen vochten voor het kiesrecht wordt ook wel de eerste feministische golf genoemd. De tweede feministische golf vond plaats in de jaren zestig en zeventig. Deze werd gekenmerkt door actiegroepen zoals Dolle Mina. Er werd gestreden voor gelijke rechten en meer emancipatie voor vrouwen. Verschillende thema’s kwamen aan bod. Vooral de acties voor de legalisering van abortus waren een groot succes. We kennen allemaal de leus ‘Baas in eigen buik’. Deze is afkomstig uit deze tijd. De vrouwen streden, met succes, voor het legaliseren van abortus. Ten slotte wordt ook gesproken van de derde feministische golf. Deze begon circa midden jaren negentig. Vrouwen eisen meer gelegenheden tot zelfontplooiing en keuzemogelijkheden en demonstreren tegen bepaalde discriminerende gebruiken. Er is al veel bereikt, maar nog altijd krijgen vrouwen niet dezelfde kansen. Vrouwenemancipatie is dus zeker nog niet ten einde.

Verschillen tussen mannen en vrouwen

Vrouwen en mannen zijn op veel vlakken nog niet gelijk aan elkaar, ook in deze moderne tijd. We benoemen een aantal gebieden waarin man en vrouw nog altijd ongelijk zijn en waar vrouwen nog een flinke inhaalslag moeten maken.

  • Het huishouden: gemiddeld besteden vrouwen per week 47 uur aan onbetaalde arbeid en 14 uur aan betaalde arbeid. Mannen besteden daarentegen slechts 23 uur aan onbetaalde arbeid en 39 uur aan betaalde arbeid. Vrouwen nemen over het algemeen dus een veel groter deel van het huishouden op zich.
  • Politiek: vrouwen mogen weliswaar stemmen en politiek bedrijven. Toch delen zij hier veel minder aan mee dan mannen. Zo is bijvoorbeeld slechts 38% van de Tweede Kamerleden vrouw.
  • Werk: dit is ongetwijfeld het meest besproken thema als het gaat om vrouwenemancipatie. In de eerste plaats werken mannen veel vaker dan vrouwen. Dit heeft er vooral mee te maken dat vrouwen nog altijd vaak de zorg voor de kinderen op zich nemen. Hierdoor zijn zij gedwongen minder te gaan werken. 5 op de 10 vrouwen in Nederland wordt hierdoor zelfs economisch onzelfstandig. Zij zijn afhankelijk van hun man en zouden het alleen niet redden op financieel gebied. Daarnaast verdienen vrouwen gemiddeld 17 procent minder loon. Dit noemen we de loonkloof. Deze is gekrompen in de afgelopen jaren, maar bestaat nog steeds. De loonkloof wordt niet alleen bepaald doordat vrouwen minder uren werken. Ze krijgen ook voor dezelfde functie (en hetzelfde aantal uren) regelmatig minder betaald dan hun directe mannelijke collega’s. Ten slotte werkt 1 op de 6 hoogopgeleide Nederlandse vrouwen onder haar niveau. Er is dus nog genoeg werk aan de winkel om de verschillen tussen mannen en vrouwen op het gebied van werk te verkleinen.

Activiteiten op Internationale Vrouwendag

Tegenwoordig kun je op tal van plekken in Nederland Internationale Vrouwendag vieren. Vooral in Amsterdam is voldoende te doen, van demonstraties tot conferenties en toespraken. En er komen elk jaar weer nieuwe activiteiten bij! Naast vrouwenorganisaties zijn er ook steeds meer andere organisaties, zoals musea, theaters en universiteiten, die aandacht besteden aan deze belangrijke en historische dag. Check snel of er ook bij jou in de buurt iets wordt georganiseerd op 8 maart.